commentaarArnout Brouwers

Biden trok in Genève alleen rode lijnen die hij van plan is te bewaken, zonder een morele knieval te maken

Presidenten Poetin en Biden schudden elkaar de hand voorafgaand aan een top met beide landen. Beeld Brendan Smialowski / AFP
Presidenten Poetin en Biden schudden elkaar de hand voorafgaand aan een top met beide landen.Beeld Brendan Smialowski / AFP

Biden brengt zelfrespect terug in de westerse relatie met Poetin.

Het duurt soms vijf presidenten, maar na Clinton, Bush jr., Obama en Trump lijkt het Joe Biden gelukt om een ontmoeting met zijn Russische collega Poetin te hebben die niet gestoeld was op misplaatste hoop of emoties maar op berekening en realiteitszin. Dat is al een hele prestatie: geen ‘elkaar diep in de ogen kijken’ als Bush jr, geen non-starter als Obama’s ‘herstart’, geen idiotie en nationale zelfverloochening als bij Trump.

Toch zal de afweging om Poetin zo’n respectabel mondiaal platform te geven, geen makkelijke zijn geweest. Zeker omdat Bidens uitnodiging kwam in een periode dat Russische autoriteiten met een ongekende zuivering bezig zijn van alles en iedereen die ook maar de minste associatie heeft met de oppositie in Rusland – een zuivering die het land niet meer heeft meegemaakt sinds de Sovjet-tijd. Een golf van repressie die ook na de top onverminderd doorgaat, zoals blijkt uit de arrestatie van onder meer de oppositiepoliticus Maksim Reznik in Sint Petersburg.

Geen wonder dat critici de top vooraf als een knieval voor Poetin beschouwden. Maar die verwachting is niet uitgekomen, kan geconcludeerd worden na het gesprek tussen de twee heren die samen circa 90 procent van de kernwapens in de wereld onder hun beheer hebben. ‘Dit gaat niet over vertrouwen, maar over eigenbelang en de verificatie van eigenbelang’, zei Biden naderhand. Of, in de woorden van een Amerikaanse analist: dit ging niet zozeer over het verbeteren maar over het stabiliseren van de relatie – en het voorkomen dat deze nog schadelijker wordt.

Het belangrijkste winstpunt is dat er weer gesproken gaat worden – met ten minste de kans op vooruitgang op terreinen waar non-communicatie te gevaarlijk is. Zoals wapenbeheersing en cyberaanvallen. Winst is ook dat Biden (die kort geleden nog beaamde dat Poetin een moordenaar is) en Poetin met elkaar ‘professionele’ gesprekken hielden en ook naderhand de ander niet als persoon afbrandden. Dit is een belangrijk signaal aan de onderknuppels aan beide kanten, die nu met elkaar moeten gaan praten.

En de mensenrechten? Biden zei zonder zich te verduidelijken dat Navalny’s dood in de cel desastreuze gevolgen voor Rusland zou hebben. Hij zette een streep onder Trumps nalatenschap: ‘Een Amerikaanse president zou het vertrouwen van het volk niet kunnen behouden als hij zich niet zou uitspreken ter verdediging van democratische waarden.’

Op dit punt had Poetin natuurlijk een van zijn whataboutisms gereed. Wie is Biden na de bestorming van het Capitool op 6 januari om anderen de les te lezen over democratie? Het antwoord van de Russische historicus Katsijoebinski is dat democratische landen Russische dissidenten vooral kunnen steunen door hun eigen democratie te versterken. ‘Telkens als de vrijheid in het Westen onder vuur lag, werden Russische conservatieven machtiger.’

Biden trok in Genève alleen rode lijnen die hij van plan is te bewaken, zonder een morele knieval te maken. Het contrast is scherp – met Trump, maar óók met recente Europese optredens zoals het desastreus verlopen bezoek van EU-buitenlandchef Borrell aan Moskou, of de schandelijke poging van de Duitse president Steinmeier om de Nordstream-pijpleiding met Rusland te rechtvaardigen met een beroep op de Tweede Wereldoorlog.

De verwachtingen zijn niet hooggespannen, maar Biden heeft weer iets van westers zelfbewustzijn en eigenwaarde teruggebracht in de relatie met Poetins Rusland.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden