Opinie Op de zeepkist

‘Bid samen voor oplossing van het stikstofprobleem’

Christiaan Bondt: ‘Vanuit mijn christelijke overtuiging vind ik het ook belangrijk dat we zorgen voor deze aarde.’ Beeld Rebecca Fertinel

Wie: Christiaan Bondt (39), akkerbouwer en adviseur in de agrarische sector.

Probleem: Door de stikstofcrisis staan boeren en de regering lijnrecht tegenover elkaar.

Oplossing: Samen bidden voor een oplossing in de stikstofcrisis en om de gemeenschappelijkheid in het geloof te benadrukken.

‘Afgelopen woensdag was het Dankdag voor Gewas en Arbeid. Op die dag waren er in mijn kerk, de christelijke ­gereformeerde kerk in Aalten, twee diensten: een dienst in de middag die ook ­geschikt is voor kinderen en een dienst voor volwassenen in de avond waarin we gezamenlijk God danken voor de oogst en voor het werk. Dat doet de dominee in zijn preek en er wordt ook gebeden.

‘Mijn kerk gaf net als andere protestantse kerken gehoor aan de oproep vanuit de twee christelijke boerenbonden Contact Christen Agrariërs en CGMV Agrariërs om te bidden voor minister ­Carola Schouten en voor de boeren, ­vissers en tuinders die geraakt worden door de stikstofcrisis. Net als de anderen heb ook ik mijn ogen gesloten en de ­handen gevouwen.

‘In mijn werk als adviseur in de agrarische sector zie ik dagelijks wat de stikstofcrisis voor gevolgen heeft. Ik was laatst bijvoorbeeld bij een varkensfokker die begonnen was aan de bouw van nieuwe stallen. Hij heeft nu wel een stal voor zijn zeugen, maar nu alles stil is komen te liggen, is voor de biggen geen ruimte. Deze boer en tientallen van zijn collega-veehouders zitten al weken in onzekerheid, door deze impasse kom je aan hun brood. Trouwens ook indirect aan het mijne: als de boeren er niet zijn, ben ik er ook niet, het zijn mijn klanten.

‘Tegelijk vind ik het vanuit mijn christelijke overtuiging belangrijk dat we zorgen voor deze aarde. We moeten er zuinig op zijn. Als je als mens schade doet, moet je kijken hoe je die in de toekomst kunt beperken en hoe je wat kapot is, kunt herstellen.

‘Een makkelijke oplossing is er niet, er staat veel op het spel en de belangen zijn groot. Vandaar dat ik woensdag ook niet aan God gevraagd heb Schouten een bepaalde richting op te sturen, maar om haar en haar ministerie te helpen met het vinden van een oplossing die voor ­iedereen werkbaar is. Ik zeg wel eens: vertrouw op God, maar zet je fiets op slot. Bidden is niet dé oplossing voor het stikstofprobleem, we moeten ook blijven handelen. Maar ik geloof dat God mensen wel op ideeën kan brengen om uit deze impasse te komen en dat Hij mensen milder kan maken.

‘En dat is nodig, ik zie het debat steeds verder polariseren. Ik doel daarbij niet alleen op de trekkers die zich verzamelden op het Malieveld en de reacties van boze boeren die zich in het verdomhoekje gezet voelen, maar ook op dierenactivisten die hun acties meer willen richten op de veehouderij.

‘Ik heb God ook gevraagd om de vrede te bewaren. Dat doe ik trouwens ook ­geregeld even tussendoor, bijvoorbeeld als ik in de auto zit, al moet ik dan ­natuurlijk wel mijn ogen openhouden.

‘Of het helpt als je met meerdere mensen tegelijk bidt voor hetzelfde weet ik niet. Wat ik wel weet, is dat door samen in gebed te gaan je de gemeenschapszin benadrukt, ook als je misschien een heel andere mening hebt. In mijn kerk zitten mensen van allerlei pluimage, echt niet alleen maar boeren, toch vragen wij om hetzelfde.

‘Nog zo’n gemene deler onder christenen is dat we geloven dat mensen in de basis vredelievend zijn. Op die manier probeer je dus ook te leven – practice what you preach – maar wij gelovigen zijn ook gewoon mensen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden