Opinie

Bezwaren tegen TTIP houden geen stand

De VS zijn op twee na de belangrijkste handelspartner van Nederland. Angst voor handelsovereenkomst TTIP is ongegrond.

Een demonstratie tegen TTIP in Brussel. Beeld AFP

Tegenstanders van TTIP, het in ontwikkeling zijnde handelsakkoord tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten, vrezen onder andere dat Amerikaanse multinationals de dienst zullen uitmaken in Europa als er met de VS een investeringsbeschermingsovereenkomst wordt gesloten.

Het Europees Parlement verwierp gelukkig de oproep om een blokkade op te werpen tegen een investeringsbeschermingsovereenkomst. Dit betekent dat de mogelijkheid open blijft voor grote en kleine Europese en Amerikaanse bedrijven om bij elkaars overheden compensatie te kunnen eisen als ze getroffen worden door een plotselinge verandering van de spelregels die hun schade berokkent.

Beleidsvrijheid

Een dergelijke investeringsbeschermingsovereenkomst is nodig, ook al zijn de VS geen land waar de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht onder druk staat. Het is nodig omdat Amerikaanse rechtbanken eisen nooit toetsen aan internationaal recht. Een Europees bedrijf dat getroffen wordt door een nadelige ingreep van de Amerikaanse overheid heeft dus een investeringsbeschermingsovereenkomst met geschillenregeling nodig om verhaal te kunnen halen.

Een geschillenregeling in een handelsakkoord zorgt ervoor dat Europese bedrijven beschermd zijn tegen discriminatie tussen binnenlandse en buitenlandse bedrijven. Betekent dit dat een Amerikaans bedrijf de Nederlandse staat kan aanklagen als het wordt benadeeld?

Ja, net als dat een Nederlands bedrijf dit nu al kan. Dit kan leiden tot compensatie, maar niet tot het terugdraaien van een wet. Landen behouden dus hun beleidsvrijheid. Het enige dat er verandert, is dat buitenlandse ondernemingen de rechten krijgen die binnenlandse bedrijven allang hebben. Het is dan ook vreemd om beschermingen voor investeerders te verwerpen omdat het de democratie zou uithollen.

Schimmig

De kritiek van de tegenstanders van TTIP dat de geschillenregelingen schimmig zijn omdat de beslissingen achter gesloten deuren worden genomen door drie advocaten is wel terecht. Het besluit van de Europese handelscommissaris Malmström om in de TTIP-onderhandelingen in te zetten op besluitvorming door vaste en onafhankelijke rechters die in een openbare rechtbank over arbitragezaken oordelen, is dan ook begrijpelijk.

De angst bij de critici dat Amerikaanse multinationals de Europese democratie zullen ondermijnen door bij een dergelijk hof de deur plat te lopen, wordt niet gestaafd door de ervaringen met bestaande investeringsbeschermingsovereenkomsten. Op minder dan 20 procent van de ruim drieduizend overeenkomsten is ooit beroep gedaan en in slechts 22 procent was de initiatiefnemer een Amerikaans bedrijf. Meer dan de helft van de arbitragezaken is aangespannen door Europese bedrijven.

Misverstand

Een tweede doorn in het oog zijn de onderhandelingen die de VS en EU voeren over handelsbelemmeringen die niet met invoerrechten te maken hebben. Hierbij is sprake van een misverstand. De critici menen dat de TTIP- onderhandelingen primair gericht zijn op harmonisering van arbeidsnormen, milieustandaarden en voedselveiligheidseisen. De TTIP-onderhandelingen richten zich echter vooral op acceptatie van meetmethodes en niet van eisen.

Daarmee kan worden voorkomen dat producten zowel in Europa als in de VS getest moeten worden, wat kostbaar is en daarmee een rem zet op de handel tussen de EU en de VS. Zowel de EU als de VS kunnen desgewenst hun eigen normen en producteisen gewoon in tact laten, terwijl wederzijdse erkenning van de wijze van testen ervoor zorgt dat ondernemers die naar de VS willen exporteren niet langer met dubbele procedures worden geconfronteerd.

Nederland is een handelsland. En de Verenigde Staten zijn de op twee na belangrijkste handelspartner van Nederland en verantwoordelijk voor 3,5 procent van de Nederlandse werkgelegenheid. Ook de investeringen van Amerikaanse bedrijven in Nederland hebben, met meer dan 10 procent, een niet te verwaarlozen aandeel in de werkgelegenheid. Laten we de voor Nederland profijtelijke handel met de VS bevorderen in plaats van ons te laten leiden door angst voor het Amerikaanse bedrijfsleven en misverstanden over de doelstellingen van TTIP.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.