Opinie

Bezuinigingen op zorg ouderen mensonterend

Wie had ooit gedacht dat het leven van Aggie Scholtens zo moet eindigen in ons welvarende land?

Aggie

Mijn tante, Aggie Scholtens, is 88 jaar en geboren en getogen in Kloosterburen, een dorp op het Hoogeland van Groningen, een paar kilometer van de Waddenzee. In deze afgelegen plattelandsomgeving heeft haar leven zich afgespeeld.

Zij is de jongste dochter uit een gezin van negen kinderen, al haar broers en zussen zijn overleden. Zij heeft haar leven gewijd aan het verzorgen van haar ouders en is vervolgens alleenstaand gebleven. Zij leidde een enigszins teruggetrokken leven en heeft haar geboortestreek nooit verlaten. Men kan haar karakteriseren als een lief en bescheiden mens dat weinig eisen stelt. Zij woonde tot voor kort zelfstandig - conform de wensen van de overheid - met hulp van thuiszorg (maaltijden en steunkousen- hulp).

Foto thinkstock

Bloedvlekken

Op een novembermorgen in 2014 wilde zij een banaan in de keuken pakken. Daarbij viel zij op de grond. Vanuit de keuken is zij naar de woonkamer gekropen om de telefoon te bemachtigen en om hulp te vragen. Dit is niet gelukt. Aan het begin van de avond (dus vele uren later) komt de thuiszorg langs voor haar steunkousen. Aan de bel wordt geen gehoor gegeven. De politie wordt erbij geroepen en vindt mevrouw Scholtens liggend op de grond te midden van haar bloedvlekken op het tapijt.

Zij wordt met de ambulance naar het Martiniziekenhuis in Groningen gereden. Gelukkig heeft zij niets gebroken en mag ze na een paar dagen naar een zorgcentrum om een kleine twee maanden te kunnen revalideren.

Na lang wikken en wegen wordt er besloten haar niet terug te laten gaan naar haar appartement. Het was al langere tijd duidelijk dat het alleen zijn haar gezondheid niet ten goede kwam; ze werd steeds magerder en brozer.

Er wordt in haar eigen vertrouwde omgeving een plek gevonden in de vorm van een inleunwoning in huis Olde Heem in Kloosterburen, waar zij meer zorg, veiligheid en aandacht krijgt. Zij wordt liefdevol behandeld door alle vrijwilligers, medewerkers en het hoofd van het zorgcentrum. Na een half jaar begint zij meer en meer te ontdooien en zich op haar gemak te voelen.

Extra geld

Op 7 oktober komt daar abrupt een einde aan. Tijdens een voorlichtingsbijeenkomst (waar zij zelf niet bij wilde zijn) wordt meegedeeld dat vier tehuizen van de Zonnehuisgroep Noord sluiten. Ook dit zorgcentrum gaat dicht. Directe oorzaak zijn de veranderingen in het overheidsbeleid, zoals bezuinigingen op de langdurige zorg , bijv. de lichte zorg in verzorgingstehuizen (500 verzorgingstehuizen sluiten en 300 worden omgevormd tot verpleeghuizen). Het is wrang dat in dezelfde week de overheid wel extra geld uittrekt ten behoeve van huisvesting voor vluchtelingen.

Verzorgingshuizen zullen verdwijnen en deze zorg moet vervangen worden door hulp uit de participatiemaatschappij. Zelfredzaamheid, familie, vrijwilligers - aangevuld met thuiszorghulp. De boodschap wordt door de aanwezigen koel in ontvangst genomen, maar de impact is groot, zo hoor ik later vanuit het huis met opmerkingen als: 'Geef mij maar een pilletje.' Mijn tante reageert na afloop ook: 'Tegen die tijd ben ik er niet meer.' Heftige reacties (zoals in Oranje) blijven uit. Dit is ook niet verwonderlijk, kijkend naar de populatie van tachtigers en negentigers: zij kunnen geen actie voeren. De sluiting van Olde Heem is tevens een doodsteek voor een dorp als Kloosterburen, waar al veel voorzieningen zijn verdwenen.

Wat nu? Een commissie van wijze mannen en vrouwen die mevrouw Scholtens niet kennen, gaat zich beraden, op basis van nog te benoemen criteria, waar iedere cliënt komt te wonen.

Harry Lammerts

Wachtlijsten

In het gunstigste geval komt mevrouw Scholtens terecht in een vergelijkbare inleunwoning in Middelstum, aan de straatkant, waar zij nog mensen ziet (dichterbij, in Winsum is een wachtlijst van meer dan drie jaar). Middelstum is ongeveer 30 kilometer van haar vertrouwde leefomgeving verwijderd. Mogelijk is zij hier nog nooit geweest. Er is hier een andere cultuur, mensen hebben er een ander geloof. Vroeger waren deze verschillen substantieel te noemen en voor mensen als mevrouw Scholtens zijn ze dat nu ook nog.

In het slechtste geval komt ze terecht in een zorgcentrum in een uithoek van de provincie, omdat er overal door de schaarse plekken wachtlijsten bestaan, of nog erger; moet ze weer zelfstandig wonen, met alle extra risico's van dien (zoals bijvoorbeeld toename van ongevallen en brandwonden). In het eventuele nieuwe zorgcentrum zal mevrouw Scholtens niemand kennen. Haar huidige sociale netwerk bestaat uit ongeveer 10 à 15 kennissen, vrijwilligers in Olde Heem en de pastoor en vrijwilligers van de katholieke kerk. Deze zal zij op een uitzondering na nooit meer zien, gezien de afstand naar het nieuwe zorgcentrum en de leeftijd van de vrijwilligers en kennissen. Een nieuw sociaal netwerk kan zij niet meer opbouwen.

Haar lieve huisarts zal zij missen. Evenals het jaarlijkse uitje met een viertal neven en nichten op haar verjaardag om te gaan eten in haar favoriete restaurant in Zoutkamp. De afstand tussen Middelstum en Zoutkamp zal zij te groot vinden om op een avond op en neer te rijden. Een neef en een nicht die allebei ver weg wonen zullen haar blijven bezoeken. De lieve kaarten en brieven van een nicht in Madrid zullen ook blijven komen.

Grijs gebied

In het nieuwe zorgcentrum zal ook geen zekerheid bestaan. Als zij nog leeft, zal zij mogelijk nog een keer moeten verhuizen in verband met de sluiting van weer een zorgcentrum. Want het is tenslotte de bedoeling van de regering dat de lichte zorg verdwijnt: die mensen moeten met (lichte) thuiszorg zelfstandig blijven wonen, waarbij voorbij wordt gegaan aan het feit dat er een heel groot grijs gebied zit tussen de bevolking van verpleeghuizen en de mensen die slechts lichte zorg nodig hebben. Tevens wordt er geen rekening mee gehouden dat er op die zo belangrijke thuiszorg ook al wordt bezuinigd.

Wie had ooit gedacht dat het leven van Aggie Scholtens zo moet eindigen? Verhalen als over mijn tante kunnen ontelbaar vaak worden verteld met steeds andere namen en plaatsen; zo heb ik meerdere verhalen over gedwongen verhuizingen in mijn omgeving gehoord.

Hoe kunnen politici in ons welvarend land tot genoemde mensonterende keuzes komen? Derhalve verzoek ik de dames en heren van de politiek hun verantwoordelijkheid te nemen en het nieuwe zorgbeleid te heroverwegen.