ColumnJoost Zaat

Bezuinigingen, incapabele ministers en managers zijn geen oorzaak van vastlopende corona-zorg

Joost Zaat artikel columnBeeld .

‘Als een dokter de baas van VWS was geweest, als ze maar niet zoveel bezuinigd hadden op ziekenhuizen en op de zorg, als er minder managers waren geweest, als ... vul zelf maar verder in, dan had Nederland die epidemie best aangekund.’ Elkaar de schuld van de vastlopende coronazorg geven is een nationaal tijdverdrijf. Met feitenvrij debatteren vul je Kamerdebatten en tv-programma’s, maar het slaat nergens op.

Een dokter als minister had het niet vanzelfsprekend beter gedaan dan de huidige wollig pratende ex-onderwijzer. Dokters hebben als minister of staatssecretaris van Volksgezondheid weinig klaar gekregen, Els Borst daargelaten. Die laatste loodste de euthanasiewetgeving door de Kamer, maar de ‘dokters op VWS-roepers’ vergeten voor het gemak dat zij aan de wieg stond van het door hen verketterde huidige zorgstelsel met een collectieve verzekering én marktwerking.

Ziekenhuissluitingen? Het aantal ziekenhuizen loopt al jaren terug: rond 1970 waren er circa 200 algemene ziekenhuizen en 7 academische, in 2000 was het aantal bijna gehalveerd. Nu zijn er 61 ziekenhuisorganisaties met 108 locaties en 8 academische. De trend van minder ziekenhuizen is niks nieuws.

Bezuinigingen? De zorg neemt steeds grotere happen uit de totale collectieve lasten. In 1965 besloeg de zorg nog 1,4% van het bbp, in 2006 met de invoering van het nieuwe zorgstelsel 8,0%, nu 9,5% en in 2025 waarschijnlijk 10,6%. Zorg is een koekoeksjong. Het drukt andere collectief te betalen zaken weg. Door lobby en wetgeving worden nieuwe behandelingen bijna vanzelf aan het basispakket toegevoegd. De zorg krijgt er volgens de huidige begrotingssystematiek de komende vier jaar vanzelf elk jaar 3 miljard bij. Als er dan van die 3 miljard eentje naar onderwijs zou gaan, is de beeldvorming dat er op zorg wordt bezuinigd. Al die vanzelfsprekende miljarden hebben een pandemie en overbelasting niet kunnen voorkomen. Met een miljard extra voor onderwijs kun je trouwens klassen verkleinen. Dat levert meer gezondheidswinst op dan een nieuw kankermedicijn dat het leven gemiddeld een maandje verlengt.

Minder managers? Volgens de Benchmark Care van Berenschot geven instellingen in de langdurige zorg gemiddeld 4% van hun totale kosten uit aan management en stafafdelingen en 12,5% aan overige overheadkosten (ict, financiën, hr). Dat is lager dan in andere sectoren. De ggz wijkt wel af (21%). Landelijke cijfers over management in ziekenhuizen en de eerste lijn ontbreken. Minder management kan, maar er zullen altijd mensen nodig zijn voor klussen waar hulpverleners geen verstand van en geen zin in hebben.

Investeringen in preventie en publieke gezondheidszorg zoals de GGD hadden zeker wel geholpen bij de beheersing van de epidemie. Daar gaat slechts 1% van al het zorggeld naar toe. Niet sexy genoeg.

Dat politici en burgers de discussie ontlopen over de waarde van zorg en de verhouding tussen collectieve en individuele zorg is de echte olifant in de kamer en een voorname oorzaak van de vastgelopen zorg. Die broodnodige discussie moet je zeker niet alleen aan dokters overlaten want die hebben pas een project om onzinnige zorg te schrappen jammerlijk laten mislukken.

Joost Zaat is huisarts

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden