de kloof mobiliteit

‘Bezit maakt plaats voor gebruik, wen er maar aan’

Steven van Eijck - Voorzitter RAI Vereniging. Beeld Kiki Groot

De tegenstellingen in Nederland openbaren zich in tal van geledingen. Waar ligt de oorsprong en waartoe zal het leiden? Aflevering 4 in een serie: Steven van Eijck, voorzitter van de RAI.

De voorzitter van de vereniging Rijwiel en Automobielindustrie (RAI), tevens medeoprichter van de Mobiliteitsalliantie (allerhande vervoersorganisaties die in juni het deltaplan voor mobiliteit presenteren), oud-staatssecretaris van Financiën, hoofdbestuurslid van VNO-NCW én Kroonlid van de Sociaal Economische Raad (SER), kwam met een sneltreinvaart de laatste Volkskrant-200 van meest invloedrijke personen van Nederland binnen.

De Rotterdammer praat ook in het tempo van een hogesnelheidstrein. Maar dan zo een die niet hapert, nooit met storingen kampt, rechtstreeks van A naar B gaat.

Steven van Eijck (59), van oorsprong fiscaal econoom, dendert dwars door alle gremia waarin het mobiliteitsvraagstuk ter tafel komt. Mobiliteit wordt vaak als een probleem gezien. We rijden, fietsen, ‘treinen’ of vliegen met zijn allen wat af. Overal is het vol, druk, loopt het vast. Onderwijl draagt veel van die mobiliteit ook nog eens ernstig bij aan klimaatverandering.

Het advies ‘blijf toch eens gewoon thuis’ is niet aan Van Eijck besteed. Want: mobiliteit is geen probleem. Nou goed, het veroorzaakt problemen, maar mobiliteit is veeleer ‘de oplossing’. Van Eijck: ‘Zonder mobiliteit, geen welvaart. Zonder mobiliteit, geen inclusieve samenleving.’

In het denken over en de aanpak van mobiliteitsvraagstukken wemelt het van de kloven, vindt Van Eijck. Hijzelf is niet van de gekunstelde tegenstelling meer asfalt versus meer openbaar vervoer. Aan vastgeroeste, in beton gegoten opvattingen doet hij niet.

De voorzitter van de branchevereniging van de autoindustrie aarzelt niet dit te zeggen: ‘Er moet de komende periode veel meer geïnvesteerd worden in de infrastructuur voor openbaar vervoer. Het is heus niet zo dat wij van RAI Vereniging zoveel mogelijk autootjes op de weg willen.’

Nog zo’n uitspraak waarmee hij niet iedereen van autominnend Nederland achter zich schaart: ‘Natuurlijk moeten we naar een systeem van rekeningrijden. Dat begrijpt zelfs de VVD ook wel. Wie dat niet ziet, staat met zijn rug naar de toekomst.’

Hoe ziet u die toekomst?

‘Als ik naar de mobiliteit kijk zeg ik: we gaan van bezit naar gebruik. We hebben altijd tijdperken van veranderingen gekend, denk aan de fases van de industriële revolutie, maar nu leven we in een veranderend tijdperk. Het tijdperk van de fossiele energie komt abrupt tot een einde. Jongeren hebben dat veel sterker in de gaten. Wen er maar aan: we krijgen een samenleving waarin bezit plaats maakt voor gebruik. Kijk naar Uber. Die heeft nul taxi’s. In Amerika zijn al bedrijven die zich in dat licht over goederentransporten buigen. Het is een kwestie van tijd dat het hier ook gebeurt. Vervoer wordt gefaciliteerd.

‘De tweede grote beweging is de omschakeling van fossiele energie naar hernieuwbare energie. Dat leidt tot hele andere mobiliteitsconcepten. Kijk naar wat Google en Tesla in gang hebben gezet. Kijk naar de productie in China. Daar worden straks 28 miljoen elektrische auto’s per jaar gemaakt. Dictaat van de president. Die komen er hoor.’

Pleit u nu voor meer staatsbemoeienis?

‘Nee, nee, we gaan even boven de politiek hangen. In Parijs hebben we recent een bijeenkomst gehad van de OICA, de wereldorganisatie van autoproducerende landen. Bijzonder dat wij erbij zitten. Dan wordt er even een rondje gemaakt over welke energiedragers straks bepalend worden. Japan gaat volledig over op waterstof. Brazilië en nog wat landen zien heel veel in biofuels. China gaat dus massaal over op elektrisch. Komt Europa en die vult aan: schrijf daarnaast niet te snel de benzine- en dieselauto’s af.

‘Als we over mobiliteit praten moet je je bedenken dat we op wereldschaal bezig zijn. Wij hebben een hele goede infrastructuur. Als China straks via Nederland Europa kan betreden, omdat ze bijvoorbeeld niet met een producerend land als Duitsland of Spanje in de slag willen – Spanje! Heeft 17 autofabrieken – dan moet je eens zien wat er gebeurt.

‘Daarom vind ik het zo bijzonder dat zo’n wethouder hier in Amsterdam allerlei eisen stelt aan het wagenpark en zegt dat de industrie zich achter de oren moet krabben hoe ze allerlei productielijnen moeten aanpassen. Hallo mevrouw, wij zijn niet aan de bal hoor.’

U bent er een groot voorstander van dat we waterstof gaan benutten voor onze mobiliteitsbehoefte?

‘Zeker. Nederland moet groter denken. Niemand durft dat nog. In Duitsland zijn al 200 waterstofstations. In Nederland drie! We hadden de afspraak dat we er in 2020 minstens twintig zouden hebben. In Duitsland is de regering gewoon landelijke infrastructuur gaan uitrollen. Die Duitse vrachtwagens willen ook hun spullen bij ons kwijt, maar straks gaat dat niet, want ze kunnen hier niet tanken.’

Suggereerde u net dat de overheid er maar op moet vertrouwen dat de industrie vanzelf met schoner vervoer. . .

‘. . . Natuurlijk! De overheid weet heus wel: de elektrificering gebeurt vanzelf. De inschatting is dat rond 2025 voldoende elektrische auto’s in vrijwel alle segementen beschikbaar zijn, voor iedere portemonnee. De Nederlander is een calculerende burger dus die overstap komt automatisch. Je moet je afvragen of het huidige subsidiëringssysteem om de CO2-uitstoot terug te brengen wel zo efficiënt is. Tweedehands plug-ins gaan nu massaal naar het buitenland, terecht dat de Kamer daar alert op is. We hebben die dingen enorm gesubsidieerd en dan is straks het effect weg.’

Zijn er wel zoveel gemeenschappelijke belangen? Uw leden willen gewoon auto’s verkopen. Die hebben helemaal geen belang bij schoner en efficiënter openbaar vervoer.

‘Dat is nou dat oude denken. We moeten ons de vraag stellen: hoe krijgen we het land mobiel? Op welke wijze gaan we snel en duurzaam van A naar B? Je moet naar die multimodaliteit toe. Jongeren hebben dat al lang door. Ik heb gisteren zelf nog met een elektrisch scootertje door de stad gescheurd, dat ik met een appje heb geopend. MAAS! Mobility As A Service. Stem alles beter op elkaar af. De NS heeft gigantisch veel data over ons mobiliteitsgedrag. De RDW ook. Nieuwe auto’s produceren meer data dan een Boeing. Hou eens op met die verkokering, wissel data uit. Denk vanuit consumentenbelang. Die wil weten: hoe kom ik snel, duurzaam en veilig van A naar B, wat kost me dat, welke opstopping kom ik tegen, hoe laat ben ik er precies?’

Voorlopig gaan we nog niet eens over op rekeningrijden. Erger: binnen het kabinet is het een taboe.

‘Anders betalen voor mobiliteit komt er, dat staat vast. Ja, de schatkist gaat het merken. Maar kilometerbeprijzing leidt tot betere doorstroming, tot elf procent minder vervoer, draagt bij aan milieudoelen. De burger is er voor. Dat weet het kabinet heus wel.’  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden