Opinie

Bevrijd ons uit de greep van angst en doemdenken

'Of het nou om politieke zaken gaat, klimaatverandering, technologische ontwikkelingen, men is er vrij stellig in: het einde van de wereld is nabij!', schrijft predikant Joost Röselaers.

Joost Röselaers en predikant van de Nederlandse Kerk in Londen
Demonstranten gaan de straat op om te protesteren tegen Trump als president. Beeld afp
Demonstranten gaan de straat op om te protesteren tegen Trump als president.Beeld afp

Het einde der tijden is nabij. Nee, hier is niet de dominee aan het woord! Ik baseer mij op de vele reacties op social media van mijn (seculiere) vrienden na de verkiezing van Trump als president van de Verenigde Staten. Een kleine greep uit mijn tijdlijn op Facebook: 'Goodbye Obama, Goodbye America!'. 'In welk land kunnen wij nog veilig wonen? Nieuw Zeeland wellicht?' 'Het is een kwestie van tijd voordat Trump een nucleaire bom in zal zetten.'

Deze hysterische reacties doen mij denken aan de dagen na de uitslag van het Brexit-referendum. Het waren toen drukke tijden voor mij, als predikant in het hartje van de City of London (het financiële centrum van het Verenigd Koninkrijk). Veel Nederlanders in Londen zaten in een existentiële crisis. De verhuisdozen stonden als het ware reeds klaar. De beurs stond op het punt om in te storten. En nu, ruim vier maanden later? Ik kan u verzekeren: niemand is om Brexit verhuisd. Men gaat gewoon weer naar zijn werk en maakt plannen voor de toekomst. De beurs doet het boven verwachting goed. Sterker, een aantal Nederlandse banken besloot heel recentelijk om activiteiten naar Londen te verplaatsen. Niks nieuws onder de zon. Ben ik te naïef als ik vermoed dat het in de Verenigde Staten ook mee zal vallen? Natuurlijk, met Trump hebben de Verenigde Staten vanaf nu een opvliegende en onvoorspelbare president. Maar treedt er met hem de eindtijd aan?

Gedeeld verhaal

Er zal de komende tijd ongetwijfeld veel gesproken worden over de oorzaken van het Brexit-referendum en de verkiezing van Trump. Vanwaar de rancune en de angst? Er zal worden beweerd dat er geen gedeeld verhaal meer is dat ons allen bindt en dat de boel bij elkaar houdt. Dat is inderdaad ook zo. Maar er zijn wel degelijk verhalen die wij collectief uitdragen.

Sommigen hebben hun wortels in het christelijke denken, zoals bijvoorbeeld het apocalyptische verhaal. En dat geldt opmerkelijk genoeg met name voor buitenkerkelijken (ik heb zelf nog nooit gepreekt over een naderende Apocalyps). Of het nou om politieke zaken gaat, klimaatverandering, technologische ontwikkelingen, men is er vrij stellig in: het einde van de wereld is nabij!

Zoals Obama recent zei, geheel in de geest van het lezenswaardige Bijbelboek Prediker: ook morgen zal de zon weer opgaan in de Verenigde Staten. Ook morgen zullen mensen weer aan het werk gaan en zich inzetten voor het goede. En overmorgen zal er weer gekozen worden voor een nieuwe politieke weg. In de woorden van Prediker: er is een tijd van angst, en er is een tijd van vertrouwen.

President Obama tijdens een speech over zijn opvolger Trump. Beeld afp
President Obama tijdens een speech over zijn opvolger Trump.Beeld afp

Rust

In zijn preek in de Haagse Duinzichtkerk ging premier Rutte in op de waardevolle kanten van het geloof. 'Het geloof geeft context en reflectie. En het besef dat er iets is, tijdloos en groter dan onszelf, geeft rust. Dat vertrouwen relativeert op een geweldige manier alle hectiek en druktemakerij in het hier en nu.'

Deze rust gun ik onze samenleving van harte. Ik besef dat het christendom en de kerken voor velen niet meer de basis kunnen vormen van deze rust. Daarom zal men op zoek moeten naar nieuwe plekken en bronnen van rust en bezinning. Het aardige (en troostende) van het christendom is dat zij ook een Verlosser biedt, die de Apocalyps ten goede zal keren. Een buitenaardse Verlosser is voor velen niet meer geloofwaardig. Maar er is wel behoefte aan een verlossend verhaal dat ons bevrijdt uit de greep van angst en doemdenken.

Aan met name politici en opiniemakers de taak om dit verhaal te ontdekken, en om vooral niet te blijven steken in weinig constructieve apocalyptische statements.

Joost Röselaers, predikant van de Nederlandse Kerk in Londen en beoogd Algemeen Secretaris van de Remonstrantse Broederschap.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden