Column Loes Reijmer

Beto O’Rourkes probleem is juist níét dat hij een witte man is

Op de cover van de nieuwste Vanity Fair staart Beto O’Rourke in de camera van topfotograaf Annie Leibovitz. De Texaan heeft zich eindelijk gemeld als mogelijke presidentskandidaat voor de Democraten. ‘Man, ik ben er gewoon voor geboren’, zegt hij.

Wat hij precies wil met Amerika, wordt niet helemaal duidelijk. We leren vooral dat hij van punk houdt. Het staat er zeker tien keer. Op de middelbare school tekende hij strips, speelde gitaar en ging veel naar punkconcerten – precies het type jongen waar ik als 14-jarige Dr. Martens-dragende bakvis uit Oss direct voor zou zijn gevallen. Tijdens de studententijd ‘verdiepte zijn toewijding aan de punk’, een paar jaar later speelde hij in een punkband waarvan de leden schapenmaskers droegen en weer later, tijdens de race voor de Senaat in 2018, liet hij zich voor zijn campagne inspireren door punk, ‘ontdaan van alle opsmuk’.

De journalist had, kortom, een metafoor gevonden voor O’Rourkes positie als outsider en hield daar achtduizend woorden lang krampachtig aan vast.

Het filmpje waarmee O’Rourke zijn kandidatuur bekendmaakte, was minder punk. Mooie woorden, daar niet van. Maar naar goed Amerikaans gebruik had hij zijn vrouw als een soort gijzelaar naast zich neergezet. Terwijl hij met drukke armgebaren sprak, moest zij hem drie minuten lang zwijgend aanstaren. Republikeinse toestanden.

O’Rourke heeft één probleem, schreef de Volkskrant vrijdag. Hij is een witte man. ‘Terwijl het politieke klimaat bij de Democraten juist in het voordeel lijkt van een kandidaat met een minder traditionele achtergrond.’ Dat zou je inderdaad denken. Maar klopt het ook?

Tot dusver gingen Joe Biden (die zich nog niet eens heeft gemeld in de strijd) en Bernie Sanders voorop in de peilingen, twee witte mannen die de 70 ruim gepasseerd zijn. Toen Sanders bekendmaakte dat hij meedeed, haalde hij binnen een dag vier keer zoveel geld op als de Afro-Amerikaanse vrouw Kamala Harris in de eerste 24 uur.

Het feit dat O’Rourke een man is, geeft hem juist speelruimte. In Vanity Fair staat hij pannekoeken te bakken en in een garage punk te doen met zijn kinderen. Door de camera van Leibovitz is hij een moderne, betrokken vader – een beeld waar progressieve mensen dol op zijn. Maar hij reist ook een maand alleen door de VS en grapt schuldbewust dat hij slechts ‘helpt’ bij de opvoeding.

Sympathiek natuurlijk, dat schuldbewuste. Maar het omgekeerde is onmogelijk, merkte de Amerikaanse journalist Rebecca Traister deze week op. Stel dat een vrouwelijke politicus lachend zou zeggen dat ze thuis maar een beetje ‘helpt’. Ze zou direct een opvoedboek over het belang van hechting naar haar hoofd geslingerd krijgen.

In artikelen over O’Rourke valt steeds hetzelfde woord. Hij heeft charisma. Er vallen ook steeds dezelfde namen. Hij wordt ‘de witte Obama’ genoemd. Of een Kennedy (John/Bobby). Hij is zó charismatisch, klinkt het dan, dat hij in één adem genoemd kan worden met die legenden. Ik vermoed dat het anders ligt. Bij charisma denken we vooral aan een jonge, knappe man. En dus is de link snel gelegd – veel sneller dan bij vrouwen in elk geval.

Vrijwel alle media roemen O’Rourke als ‘een talent’. Dat hij maar wat aanrommelde voordat hij de politiek inging, lijkt eerder een bevestiging daarvan dan een probleem. Ik vind Kamala Harris’ wijze van ondervragen nogal een talent, zoals bleek tijdens de hoorzittingen met Jeff Sessions en Brett Kavanaugh, maar toen zij zich kandidaat stelde, omschreef de Volkskrant dat als ‘een scherpe vraagstelling, soms op harde toon’.

Wellicht zijn alle positieve kwalificaties over de Texaan terecht. Maar de mythologisering die hem ten deelt valt, is ondenkbaar bij vrouwelijke kandidaten. En dus duurt het nog wel even voordat die op een ochtend wakker worden en denken: ja, ik ben er gewoon voor geboren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.