Betere publieke debatten en weten wat u werkelijk verdient: op naar een eerlijke loonstrook

Het Spel en de Knikkers

De Tweede Kamer vraagt het ­kabinet onderzoek te doen naar de ‘eerlijke loonstrook’. Dat is niet alleen inhoudelijk goed nieuws, maar voor mij extra feestelijk omdat het een idee is van mijn collega Robin Fransman.

Wat is er mis met de loonstrook? Ten eerste zijn loonstroken voor een normaal mens, de ontvanger van de loonstrook, onbegrijpelijk. Ten tweede is de informatie op de loonstrook zo incompleet dat hij leugenachtig is. En het gaat hierbij niet over dubbeltjes en kwartjes, maar over honderden tot duizenden euro’s. Een eerlijke loonstrook is zowel begrijpelijk voor de gebruiker, als compleet.

Wat verdient u? Te weinig, natuurlijk. Maar ik bedoelde wat de huidige situatie is. Als feitelijk antwoord op de vraag zijn er drie smaken.

Smaak 1: Het nettoloon. Dat is het bedrag dat de werkgever maandelijks aan u overmaakt, het bedrag onderaan de huidige loonstrook.

Smaak 2: Het brutoloon. Dat is het bedrag boven in de huidige loonstrook, waar vervolgens al die onbegrijpelijke afkortingen percentagegewijs vanaf gaan tot u bij het nettoloon uitkomt.

Smaak 3: De loonkosten. Die krijgt u nooit te zien. Deze loonkosten zijn het brutoloon van hierboven plus de premies en heffingen die uw werkgever voor u afdraagt, nog meer onbegrijpelijke afkortingen dus.

Het enige juiste antwoord op de vraag wat u verdient is smaak 3. Een werknemer kost de werkgever de loonkosten; en dat is gelijk aan wat de werknemer verdient. Het is uw geld. Een eerlijke loonstrook vertelt dus het verhaal niet vanaf halverwege (het brutoloon), maar vanaf het begin (de loonkosten). En dan ook nog op een manier die wél begrijpelijk is voor de lezer.

Waarom is dit, naast elementair fatsoen, belangrijk? Er zijn twee hoofdredenen waarom we moeten willen dat alle werknemers binnenkort een eerlijke loonstrook krijgen.

Ten eerste staan al die onbegrijpelijke afko’s, zowel die van de werkgever als die van de werknemer, voor in ­principe nuttige diensten die aan de werknemer ­worden geleverd.

Denk aan: een verzekering tegen het verlies van ­inkomen als de werknemer arbeidsongeschikt raakt. Of werkloos. Of: een pensioenpremie die op naam van de werknemer wordt afgedragen aan een pensioenfonds, zodat er na het werkzame leven een pensioenuitkering zal zijn. Of: een bijdrage aan de verzekering tegen zorgkosten. En er worden natuurlijk ook belastingen geheven voor de schatkist, waar collectieve zaken als onderwijs, defensie en wegen van worden betaald.

Dit zijn geen zaken om onder het tapijt te vegen met een afko en een percentage. En het gaat ook niet om klein bier. Gelieve dus dat netjes uit te leggen. Dat helpt ook bij het behouden van draagvlak voor die mooie dingen.

Ten tweede: het gaat hier om afgedwongen bestedingen van de werknemer. De werknemer verdient de bruto loonkosten – het is uw geld – en is door wetgeving of cao-afspraak gedwongen een deel van zijn ­verdiensten uit te geven aan die verzekering tegen ­inkomensverlies, dat pensioen, etcetera. Zijn consumptie wordt in al deze gevallen voor hem beslist. U moet betalen.

Een eerlijke loonstrook geeft de rechthebbenden inzicht, en kan bovendien leiden tot betere publieke debatten. Tijdens de Tweede Kamerverkiezingen was bijvoorbeeld het eigen risico in de zorg een groot thema. Dat gaat over een (zichtbare) paar honderd euro per maand. De verstopte zorgkosten in uw loonstrook? Duizenden euro’s per maand. Mensen betalen het wel, maar zien het niet.

Eerlijk duurt het langst.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? Email: frank@argumentenfabriek.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.