Opinie Lezen

Beter lezen? Dan moet je meters maken

Om Nederlandse jongeren weer beter te leren lezen, moeten ze méér lezen. Te beginnen op school, meent Els Stronks, hoogleraar vroegmoderne Nederlandse letterkunde.

Elke dag een uur lezen zou een oplossing kunnen zijn voor de groeiende leesachterstand van Nederlandse jongeren. Beeld Joost van den Broek / de Volkskrant

Ooit was ik roeicoach, en om roeiers op de Olympische Spelen te krijgen, heb je simpelweg één taak: je moet ze, zo gezond en wel, zoveel mogelijk meters laten maken. 

Nederlandse leerlingen lezen steeds minder goed. De meeste leerlingen die het betreft, zullen deze krant niet lezen. Maar de volwassenen die het leesonderwijs verzorgen, zou ik willen zeggen dat meters maken me ook de remedie lijkt tegen de leesachterstand die Nederlandse jongeren hebben ten opzichte van leeftijdgenoten in veel andere ­Europese landen.

Laat je ze die meters allemaal bij het vak Nederlands maken, komt dat schoolvak uren tekort. Laat je ze alleen korte teksten lezen, dan halen ze hun meters niet. De oplossing zou kunnen zijn dat leerlingen elke dag – ongeacht bij welk vak ze zitten – een uur voor zichzelf lezen in een (misschien lekker dik) boek. Of ze nu op vmbo, havo of vwo zitten. Ze doen dat bij aardrijkskunde, biologie, geschiedenis et cetera; bij de andere talen, kunnen ze eventueel ook een boek in die taal pakken. Want tweetalig veel lezen, is misschien nog wel beter.

Eerlijk verdelen

Zo verdelen we de uren die meters maken kost. Dat lijkt me eerlijk, omdat alle schoolvakken uiteindelijk profiteren van beter lezende leerlingen. En er is meer: als we voor docenten aardrijkskunde, biologie, geschiedenis et cetera. de juiste onderwijsmiddelen beschikbaar stellen, kunnen zij met de leerlingen in gesprek over het boek dat ze gelezen hebben.

Ik zeg met enige zekerheid dat dit kan, omdat we sinds enkele jaren ­onlineleesclubs maken op LitLab.nl: voor young adult-boeken, Jonge lijsters, maar ook boeken die op Lezen voor de lijst voorkomen. Leerlingen krijgen vooraf kaartjes met vragen, die helpen een roman op zichzelf te betrekken, maar ook die roman aan de werkelijkheid te relateren. Hersenschimmen van Bernlef lezen met je ­biologieleraar, Het diner van Koch met je maatschappijleerdocent, Oeroeg van Haasse met je geschiedenisleraar. We kunnen LitLab.nl ook uitbouwen naar non-fictie: docenten van andere vakken kunnen werken met biografieën en studies waar hun hart warmer van wordt. Meters maken kan dan een feest worden.

Els Stronks.

Veel hoeft dit niet te kosten. Boeken voor alle leerlingen – de uitgevers denken hopelijk mee. Wat bijscholing wellicht voor docenten die willen weten hoe ze de leesclubs kunnen begeleiden. Misschien kunnen die docenten ook helpen leesclubs te maken. We kunnen in 2020 aan de slag.

Omdat het moet. De resultaten van scholen die al werken met verplichte leesuren bij het vak Nederlands trekken twijfelaars over de streep: op scholen waar al verplichte leesuren zijn, rapporteren onderzoekers dat leerlingen thuis meer gaan lezen. Omdat motivatie de motor is die het lezen (of de roeiboot) gaande houdt, is dat goed nieuws. Als ik iets heb geleerd van de roeisport, is dat er geen korte route is. Meters maken doe je alleen door ook echt meters te maken.

Els Stronks is hoogleraar vroegmoderne Nederlandse letterkunde aan de Universiteit Utrecht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden