Commentaar Raoul du Pré

Bestuurders moeten moed vatten om de Kamer niet met regeerakkoorden maar met de kracht van argumenten te overtuigen

De nieuwe Eerste Kamer vergt een andere politieke mentaliteit: het minderheidskabinet dient zich aan.

Leden van de Eerste Kamer tijdens een stemming. Beeld ANP

Het duurde in 2017 lang voordat het derde kabinet-Rutte geformeerd was. En toch was dat eigenlijk twee jaar eerder al gebeurd, op de avond van de provinciale verkiezingen van 2015. In alle fractiekamers zong het meteen rond: VVD, CDA, D66 en CU bleek de enige ‘werkbare coalitie’ met een meerderheid in de Eerste Kamer. Dit keer is het ingewikkelder. Er zijn al geen reële vierpartijencombinaties meer mogelijk. De informateur die na de volgende landelijke verkiezingen de opdracht krijgt om een meerderheidscoalitie bij elkaar te zoeken, krijgt een zware dobber.

Althans als dat de opdracht blijft. Want de situatie in de Eerste Kamer drukt politiek Den Haag met de neus op een feit dat al veel langer wordt aangekondigd: misschien moet het streven naar dichtgetimmerde meerderheden maar eens worden losgelaten. Huiver overheerst, omdat eerdere pogingen al snel leidden tot blokkades van wetsvoorstellen. Daarom werd de schade steeds alsnog in paniek via besloten onderhandelingen gerepareerd.

Die ervaring leert niet dat minderheidskabinetten tot mislukken gedoemd zijn, wel dat ze een mentaliteitsverandering vergen van politieke partijen. Bestuurders moeten moed vatten om de Kamer niet met regeerakkoorden maar met de kracht van argumenten te overtuigen. En om soms een nederlaag te slikken. Oppositievoerders moeten leren voorstellen vaker op hun merites te beoordelen en niet bij voorbaat te verwerpen omdat ze afkomstig zijn van politieke concurrenten.

In het ideale plaatje maakt het Binnenhof van de nood een deugd. Dan vindt een logische combinatie van partijen elkaar straks om met een regeerakkoord op hoofdlijnen op zoek te gaan naar parlementaire steun. Iets minder controledrift kan de politiek spontaner en inhoudelijker maken en bovendien vatbaarder voor relevante maatschappelijke signalen.

Makkelijk zal het niet zijn, maar de oefentijd breekt binnenkort aan. Vanaf 27 mei valt voor Rutte III de meerderheid in de Eerste Kamer weg – een uitstekende kans om te onderzoeken of het dit keer eens lukt zonder alles meteen weer in een achterkamer dicht te metselen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.