Column De ombudsman

Besteedde de Volkskrant te weinig aandacht aan de zaak Anne-Wil Duthler?

Heeft de parlementaire redactie de zaak rond VVD-senator Anne-Wil Duthler te laks opgepakt? Over onthullingen versus de waan van de dag.

Vraag van een lezer: ‘Waarom besteedt de Volkskrant relatief weinig aandacht aan de affaire-Duthler, zelfs nu ze uit de VVD fractie gezet?’ Vrijwel alle feiten over de ‘dubbele petten’ van de VVD-senator had de lezer uit andere media moeten vernemen, die ‘eerder en uitgebreider’ berichtten, zo schreef hij. Was het misschien jalousie de métier waarom de krant niet meer meldde over de VVD-senator die vorig jaar door onderzoeksjournalistiek platform Follow the Money en (in februari dit jaar) zakenblad Quote ‘in opspraak’ was gekomen vanwege die ‘dubbele petten’?

De vraag sluit aan bij een verzuchting die journalist en onderzoeker Nikki Sterkenburg vorige week deed op Radio 1, nadat de rechter in kort geding had geoordeeld dat Quote het artikel over Duthler niet hoefde te rectificeren. Sterkenburg – zelf verbonden aan FTM – verbaasde zich erover dat politieke redacties er zo stil over bleven. ‘Wel de hele week achter Henk Otten aan, maar niets over iemand die al twaalf jaar met dubbele petten in de Eerste Kamer zit.’

Ze had een paar parlementaire collega’s gesproken, zei ze, en die hadden schouderophalend gereageerd: ‘Het is een privékwestie’, of: ‘Laten we eerst de bodemprocedure nog eens afwachten’.

Het geruststellende nieuws: navraag leert dat Sterkenburg niet doelde op parlementaire journalisten van de Volkskrant – die had ze hierover niet gesproken. Maar de vraag van de lezer blijft.

Klachten over de parlementaire journalistiek (als geheel) zijn oud: van ‘kluitjesvoetbal’ tot ‘te veel op schoot bij de macht’, ‘bang om geen nieuwtje of interview meer toegeworpen te krijgen’. Hoe heeft deze krant ‘de zaak-Duthler’ gedaan?

Ironisch: de naam Duthler viel in de Volkskrant al in oktober 2011 onder de veelzeggende kop: ‘Te veel affaires rond VVD’ers’. Het was een bericht over een onderzoek naar het bestuur van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA), waar Loek Hermans voorzitter van de raad van toezicht was. Duthler zat ook in die (geschorste) raad.

In 2016 verscheen ze in berichten over een commissie die zich boog over het functioneren van het parlementaire stelsel. In april 2017 figureerde ze in berichten (na onthullingen door Follow the Money) over VVD-prominent en uitvaartondernemer Henry Keizer, bij wiens bedrijf Duthler toezichthouder was.

Ook in september vorig jaar volgde de krant FTM, nu Duthler volgens een hoogleraar rond de Wet maatschappelijke ondersteuning ‘dubbel met haar vingers tussen de deur zat’. Er volgde een Commentaar door de chef van de parlementaire ­redactie, die stelde dat FTM terecht Duthlers functioneren aan de kaak had gesteld.

Dan het Quote-artikel van februari. Daarvan belandde ‘pas’ half maart iets in de kolommen, met het bericht: ‘VVD onderzoekt integriteit senator Anne-Wil Duthler’, nadat tv-programma Nieuwsuur over de affaire had bericht. Commentator Martin Sommer laakte in zijn wekelijkse rubriek het feit dat het onderzoek over Duthlers handelen aan de VVD zelf werd overgelaten. Het (voorlopig) laatste bericht verscheen vorige week: ‘VVD zet senator Anne-Wil Duthler uit de fractie’.

Onopgemerkt is de affaire dus niet. Maar de zaken haalden pas de krant nadat Duthler ‘in opspraak’ was geraakt. Van die opspraak heeft de krant consequent verslag gedaan (door wisselende verslaggevers), maar de berichten waren vooral volgend, niet leidend. Ze gingen meer over de gevolgen en het functioneren van de Eerste Kamer dan over de feiten.

Navraag op de Haagse redactie leert dat niet één redacteur ‘op het dossier-Duthler’ zit, de Eerste Kamer is niet het aandachtsgebied van één portefeuille. Los daarvan: het stuk uit Quote ging in de ogen van de parlementaire redactie meer over de bedrijfsvoering van Duthler dan over haar functioneren als senator. Politiek werd de zaak weer interessant toen het over dat laatste ging.

En nee, het is niet zo dankbaar de scoop van een ­ander medium over te nemen. Zeker in het geval van onderzoeksjournalistiek sta je dan al ver achter bij het medium dat de stukken en contacten heeft, er valt soms weinig aan toe te voegen. Vandaar dat deze krant alle credits gaf aan FTM en Quote.

Doet de krant daarmee te veel aan ‘kluitjesvoetbal’ en te weinig aan onderzoek in Den Haag? Het is een populair verwijt, maar de waarheid is dat de krant beide doet (en moet). Ondenkbaar dat de krant de ­recente ontwikkelingen binnen Forum voor Democratie had genegeerd. Tegelijk stak de krant eerder tijd in onthullingen over Halbe Zijlstra (redacteur Natalie Righton won er onlangs de journalistieke prijs De Tegel voor), vorige week volgden onthullingen over de reisvergoedingen van Tweede Kamer­leden Dion Graus en Theo Hiddema. Primeurs die gretig zijn overgenomen door andere media.

Post van een lezer: Waarom ‘anti-vaxxers’ in de krant?

Jan van Londen uit Lochem schrijft: ‘Waarom krijgen twee vrouwen die hun kinderen (en daarmee die van ons) blootstellen aan ziekten die zeer gevaarlijk of in elk geval vermijdbaar zijn, een hele pagina om hun onzinverhalen te vertellen? Waarom geen verhaal van wél vaccinerende ouders? Waarom wordt een mening als ‘De feiten spreken meer tegen vaccineren dan vóór’ kritiekloos in de krant gezet? Volkskrant, hou op met een podium te bieden aan deze mensen.’

In kwesties rond gezondheid is het gevaarlijk om onjuiste beweringen te plaatsen. Online stond bij de interviews met de ‘anti-vaxxers’ een kadertje met feiten. Ook werd verwezen naar een eerder artikel dat ‘horrorverhalen over vaccineren’ ontkracht. Door een verkeerde beslissing in de avond is dat eerste niet in de papieren krant beland; dat had wel gemoeten en is vrijdag rechtgezet. In zijn ­wekelijkse rubriek licht de hoofdredacteur toe waarom de krant zulke interviews plaatst.  

De Ombudsman behandelt vragen, klachten en opmerkingen over de inhoud van redactionele ­pagina’s en journalistieke aanpak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden