Column Erdal Balci

Beste Rob Jetten, wat is de logica van alle middelen inzetten om dit kleine land een tikkeltje schoner te krijgen?

Zelfs de kinderen zijn de straat op gegaan, en jij was erbij om ze een hart onder de riem te steken. Je televisietoestel raakt oververhit van de ­debatten. Iedere autorit die jij onderneemt, verschroeit je geweten. De stoel in het vliegtuig is voor jou een kachel die jouw ziel in lichterlaaie zet. Het vlees op je bord smaakt naar gif en iedere dag die te warm uitvalt voor het gemiddelde van het jaar­getijde, versnelt je voetstappen in de richting van de depressie. Het is tijd voor boetedoening, als in religieuze verhalen word je naar het ­altaar ­geroepen. Je bent in alle aspecten modern, maar door de storm aan alarmerende berichten over het ­klimaat groeit een vrome man in je. O, Rob Jetten toch.

Wellicht dat het werk van de grote denkers, die hun pennen als het ware als naalden hebben gebruikt om de ‘rede’ in de aderen van hun mede-Europeanen te injecteren, voor niets is geweest, wat denk je? Waarom val jij anders bij de eerste de beste grote kwestie terug in de ­religieuze reflexen? Want wat zijn de plannen om van het gas af te gaan, om in ieder huis in Nederland warmtepompen te installeren, om de handen te openen voor een snelle ontwikkeling van de waterstoftechnologie, om elektrische auto’s aan te schaffen die niet voldoen aan de snelheid van deze tijd, anders dan het geweten sussen, aflaten verdienen, een biechtsessie bij de priester?

Begrijp me niet verkeerd, ik ben geen klimaatscepticus. Als kind al had ik de conclusie getrokken dat het vierduizend jaar oude geloof in de profeten, die hun volgers voor hebben gehouden dat de hele ­natuur ten dienste staat van de mens, op een gegeven moment de aarde ging opbreken. Duizenden ­jaren heeft de homo sapiens de rug toegekeerd naar de manier waarop zijn soortgenoten uit de prehistorie met de natuur omgingen en met het document van de goden in de hand geen medelijden gehad met dier en plant.

Nu is er algehele paniek over de opwarming van de aarde. En, wees nou eerlijk: jij en ik zijn allebei leken die verdwalen in de rimboe van ­informatie en meningen. We maken ons zorgen, maar het verschil tussen jou en mij is dat jij lokale rituelen wilt verrichten waardoor je jezelf net zo licht gaat voelen als een kerkganger na de mis. Ik daarentegen wil het verstand, het kompas dat ons na de twee verschrikkelijke wereld­oorlogen het vredige continent van nu heeft geschonken, een kans geven.

Het opheffen van het gasverbruik, de massale vlucht naar de elektronische auto en de geforceerde liefde voor de windmolens in Nederland doen mij denken aan een miljoen geestelijken die bidden dat de infectie in de longen van een kind verdwijnt. Een kuur van antibiotica doet meer dan het geprevel van een miljoen geestelijken, beste Rob ­Jetten. Zo zegt mijn verstand dat ­Nederland een van de schoonste landen is in de wereld. Wat is de logica dan van alle middelen inzetten om dit kleine land een tikkeltje schoner te krijgen? Is ons voornemen soms niet om het klimaat te redden en is dat geen mondiale zaak?

Ik wil je nogmaals in alle eerlijkheid de vraag stellen of je bereid bent om ‘echte’ offers te brengen voor de redding van de aarde. Mits ja, waarom geven we die honderden miljarden euro’s niet uit in landen waar nieuwe generaties opgroeien zonder dat ze weten hoe een heldere hemel eruitziet? Geen deskundige die weerspreekt dat een paar grote steden in China en de industrie­terreinen aldaar van de kolen afhelpen door middel van gasinstallaties voor onze moeder natuur betere ­effecten zal hebben dan de warmtepompen bij jou en bij mij.

Als we die grote bedragen hebben weggegeven, zullen we straatarm zijn, beste Rob Jetten. En economische malaise is geen grap. Ben je ­bereid om een leven te leiden als de personages van John Steinbeck in De druiven der gramschap? Kun je het aan om de hongerige man te zijn die in leven blijft omdat een barmhartige Nederlandse Rose of Sharon naast je komt liggen, jouw mond ­tegen haar borst drukt en de melk van haar baby met jou deelt?

Ik weet wat armoede is. Bij ons was de grootste traktatie met Oud en Nieuw een doos bevroren sinaas­appels. Ik ben opgegroeid met de stemmen van moeders die langs deuren gingen en om eten voor hun kinderen smeekten. Beste Rob ­Jetten, ik heb die armoede al eens doorstaan en ben er helemaal klaar voor. Jij?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.