Rondvraag

Beste maatregel tegen terreur: 'Richt je op de ouders'

Paspoorten afpakken, het leger inzetten op stations en winkelcentra, politie met mitrailleurs bewapenen; vanuit de politiek ideeën te over hoe terreur aan te pakken. Maar wat werkt het beste volgens niet-politici?

Belangstellenden tijdens de mars van de republiek op het Place de la Republique, op 11 januari. Beeld anp

Nadia Ezzeroili, publiciste:

'Richt je op de ouders van mogelijke Syriëgangers, zij zien de eerste signalen van radicalisering. Een jaar geleden was ik in de Haagse Schilderswijk bij een bijeenkomst voor bezorgde moeders naar aanleiding van een radicaliseringsgolf in de wijk. Een moeder die haar zoon in Syrië had verloren vertelde daarover aan andere moeders. Dat had een enorm waarschuwingseffect. Ouders hebben geen idee wat zich afspeelt op internet, maar het rekruteren en doorspelen van informatie gebeurt juist daar.

Via Facebook ben ik ooit in contact gekomen met een IS-sympathisant. Hij vertelde dat hij naar Syrië wilde gaan. Het enige dat hem tegenhield waren zijn ouders. Of je afvallig of diepgelovig bent, je ouders zijn altijd je zwakste plek. Zet ouders bij elkaar om met elkaar en experts te praten, in een veilige en gelijkwaardige omgeving. Zonder politici.'

Cabaretier Erik van Muiswinkel:

'Laat de professionals in stilte hun werk doen. Het ergste is die Britse komiek Russell Brand, die na zijn ghb-verslaving een soort Messias-complex heeft ontwikkeld en komt aanzetten met quasi-oplossingen en woedende analyses. Of Matthijs van Nieuwkerk die aan iedereen in DWDD vraagt: ben jij bang?

Ik ontmoette laatst een man die jarenlang veiligheidsbaas van de KNVB was geweest, een verademing. Zonder meninkjes legde hij uit dat het handhaven van veiligheid een schaakspel is: een hooligan van 16 jaar vraagt om een andere aanpak dan een 40-jarige, en of iemand een pilletje of alcohol op heeft, maakt ook veel uit. Die verschillen bestaan ook als het gaat om de aanpak van jihadisten. We hebben dus meer baat bij stoïcijnse professionals dan bij paniekerige meningen.'

Saskia de Coster, schrijfster:
'Ik sta met lege handen en woorden. Ik heb gewoon geen antwoord want ik geloof niet in effectieve maatregelen omdat de enige echte effectieve maatregelen per definitie ook heel amoreel zouden zijn, van het genre: sluit de grenzen van onze burcht of sluit iedere teruggekeerde Syriëganger voor altijd op. Die maatregelen zijn ook louter symptoombestrijding. Een heel taaie kwestie.

Vorm hen om tot top-theatermakers, daar hebben die jongens wel talent voor.'

Beeld afp

Schrijver Arthur van Amerongen:

'Jihadgangers worden behandeld als zieken die te genezen zijn. Als ze maar genoeg kansen krijgen, dan worden ze beter. Het doet mij denken aan Alex deLarge, de hoofdpersoon uit de film Clockwork Orange. Zeg maar een soort criminele jihadist, maar dan anders. Hij wordt behandeld door de overheid, maar aan het einde blijkt hij gewoon weer de oude slechte Alex te zijn en heeft hij iedereen in het ootje genomen. Ik heb dus geen enkele illusie dus over het 'behandelen' van jihadisten.

Die jongens behoren tot de vijfde colonne. Ze lachen de politie en de Marokkaanse burgerwacht uit. Voor mijn boek Brussel: Eurabia ( 2007) woonde ik in de Brusselse wijk Molenbeek, waar de politie gisteren een inval deed. Toen waren die jongens nog te herkennen als mafkezen met een baard. Ik ben bang dat slimme jihadisten zichzelf zullen transformeren met nette haartjes, zoals de harde kern van hooligans dat ook heeft gedaan. Die Syriëganger uit Arnhem mag zijn enkelband afdoen omdat hij anders niet kan kickboksen. Die is straks gevlogen natuurlijk. Stop met dat pamperen.'

(Tekst loopt door na filmpje)

Klaas Wilting, oud-politiechef:

'Als ik alleen naar Nederland kijk, dan denk ik dat er meer politiemensen in wijken en buurten moeten worden ingezet. Je hoeft ze helemaal niet zwaarder te bewapenen, daar heb je andere eenheden voor. Wijkagenten zitten in alle haarvaten van de samenleving. Alleen moeten ze nu te grote buurten bemannen of bevrouwen. De regering roept wel dat er genoeg mankracht is maar dat is niet waar. Soms is een agent verantwoordelijk voor een buurt met meer dan duizend inwoners, hoe kun je dan aan goede informatie komen? Juist die informatie is essentieel.'

Beeld epa

Bibi van Ginkel, terrorisme-expert van Instituut Clingendael:

'Vuistregel moet blijven dat je zo min mogelijk maatregelen neemt waar dat niet nodig is. Anders zet je de samenleving op slot. Maar preventie is zeer belangrijk. Je moet mensen de pas afsnijden als ze op het punt staan een afslag te nemen waarvan wij vinden dat ze die kant niet op moeten. Preventie is niet het wondermiddel want er zullen altijd mensen zijn, die wars van alle kansen in de samenleving, boos blijven. Maar een grote groep kan wellicht in een eerder stadium tegen worden gehouden.

Ik vind het bijzonder pijnlijk dat zoveel moslims het gevoel hebben dat ze zich voor die aanslagen in Parijs moeten verantwoorden. Het is zoiets als pesten: zelfs als je er geen blauwe plekken aan over houdt, heeft het enorme invloed op je leven. Het kan mensen tot woede drijven, het zit onderhuids maar het is er voortdurend. De overheid zou daarom in het kader van preventie meer moeten doen om discriminatie bespreekbaar te maken en kansen voor iedereen gelijk te trekken. Meer van dit soort inspanningen kan ook geen kwaad, daar waar bij andere maatregelen te veel van het goede een averechts effect kan hebben.'

Advocaat Michiel Pestman, die veel Syrië-gangers bijstaat:

'Extra maatregelen, zoals meer geld voor de AIVD, zijn helemaal niet nodig. De politie heeft genoeg middelen. Sterker nog, ik denk dat de meeste maatregelen averechts werken. Het afpakken van paspoorten, stopzetten van uitkeringen en de kinderbescherming inschakelen wordt ervaren worden als 'moslimpje pesten'. Ik stond een familie uit Huizen bij van wie de kinderen uit huis werden geplaatst omdat men het vermoeden had dat ze van plan waren naar Syrië te reizen. Het zet kwaad bloed in de gemeenschap. Twee families zijn juist daardoor vertrokken.

'Ook moeten we stoppen met het opsluiten van terrorismeverdachten op aparte afdelingen, waar het zwaarste regime geldt. Niemand komt daar beter vandaan. Of ze dan anderen in de gevangenis met hun ideeën aansteken? Daar is geen enkel wetenschappelijk bewijs voor.'

Soldaten patrouilleren in Lyon. Beeld afp

Bram Bakker, psychiater:

'Iedere oplossing begint bij preventie. Wie zijn het? Mijn indruk is dat het kwetsbare jongeren zijn die worden bewerkt door mensen met foute bedoelingen. Het is heel makkelijk om te radicaliseren, je kunt moeiteloos op internet verdwalen. Sociale controle is belangrijk om te voorkomen dat geïsoleerde eenlingen zich laten opnaaien.

We kunnen doen alsof het niet zo is, maar veel moslims hebben het gevoel dat ze niet voor vol worden aangezien. Ze moeten verdedigen waarom ze moslim zijn. Daarnaast hebben ze vaak weinig inkomen, weinig opleiding en weinig binding met de Nederlandse cultuur. We moeten naar die randvoorwaarden kijken, want daar begint extremisme. Je moet dit soort jongeren aanspreken met begrip voor hun situatie.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden