Column Jean-Pierre Geelen

Bestaat er nog een échte milieubeweging?

. Beeld .

Misschien stak ik te lang mijn hoofd in het pfas-zand, maar het grootste deel van mijn leven dacht ik dat er een soort communis opinio bestond. Een gedeelde grondgedachte over natuur: daar kon je niet tegen zijn, dan ben je tegen het leven. Dus was je vóór.

Ik heb me vergist. Zodra natuur en milieu tot burgeroorlog leiden, weet ik aan welke kant de grootste troepen staan. Ik sta niet bij de ‘winnaars’.

Het zielloze schouwspel rond de stikstofcrisis toonde het gezicht van die andere partij. Het botte dédain van de boze boeren (ik zie heus hun benarde positie) jegens de natuur – ze léven er godbetert van – en beschermende maatregelen. De bouwers kwamen, straks staan een paar duizend automobilisten op het Malieveld, omdat ze zich niet kunnen inhouden.

Verkwanseling

Natuur kan zich niet verdedigen, al weet die rake klappen uit te delen. Is er nog een milieubeweging? Een échte, niet een laffe ledenclub die eindeloos schippert om donateurs en onderhandelingspartners niet tegen het hoofd te stoten? Johan Vollebroek, de krasse knar die de juridische strijd aanging tegen de verkwanseling van de natuur? De man van het jaar streed praktisch in zijn eentje.

In mijn misantropie – het zullen novemberbuien zijn – vond ik een bondgenoot in Paul Kingsnorth, lang kopstuk van de Britse milieubeweging. In zijn belangwekkende boek Bekentenissen van een afvallig milieuactivist (net in vertaling verschenen) schetst hij, na twintig jaar strijd en steeds meer verlies, het failliet van de milieubeweging. ‘Het werd duidelijk dat de milieubeweging op alle fronten ver in de minderheid was’, aldus Kingsnorth.

Lang citaat, om de stemming erin te houden: ‘De omvang en de vaart van de menselijke economie, de bijbehorende behoefte aan groei, domweg om de economie draaiende te houden, het niveau van ontkenning en de eisen van de meeste mensen – ondanks onze gewetenswroeging (als we die al hadden) waren we waarschijnlijk niet bereid de meeste prullaria en voordelen die de economische machine ons bood op te geven – waren zo groot dat de kans dat we kunnen voorkomen dat de holocene uitstervingsgolf verdergaat, in wezen uitgesloten begon te lijken.’

Zelfoverschatting

Alsof hij stond tussen boeren, bouwers en Bernhard jr. Kingsnorth dreef het tot wanhoop. Mij ook.

Hij hekelt de ecomodernisten. Hun grenzeloze vertrouwen in technologie van de toekomst is een excuus om nu achterover te leunen. Jammer dat de achteruitgang zich niet aan de maximum snelheid houdt en de vooruitgang – die óók bestaat – het niet kan bijbenen. Een clubje denkers loste in de NRC het klimaatprobleem op: ‘Misschien moeten we de stratosfeer besproeien met krijtpoeder, voor een tijdelijke afkoelperiode.’ Hun zelfoverschatting was even komisch als griezelig: ‘We klimmen op de zetel van de schepper. Deze nieuwe rol voelt nu nog wat onwennig aan, maar we moeten hem voluit omarmen.’

Activist Kingsnorth trok zich met vrouw en kinderen terug in Ierland. Twee weken geleden sprak hij op het Crossing Border-festival in Den Haag. Hij kon nog lachen.

Zijn vleugjes boeddhisme zijn niet aan mij besteed. Wel deel ik zijn inzicht in deze tijd van sociaal, economisch en ecologisch verval: ‘Overal om ons heen wijzen tekenen erop dat onze hele manier van leven tot het verleden gaat horen. We zullen deze werkelijkheid eerlijk onder ogen moeten zien en leren hoe we ermee moeten leven.’

Prettig weekend. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden