Opinie Baby's

Bespaar zieke baby’s zinloze onderzoeken

Het UMC Utrecht gaat via een MRI-scan onderzoek doen naar een groep te vroeg geboren of zieke baby’s. Dat is onnodig en ongewenst en het is beter ervan af te zien.

In het UMC Utrecht krijgt een gezonde baby in 2018 een MRI-scan. Beeld Marcel van den Bergh/de Volkskrant

Het Universitair Medisch Centrum Utrecht bracht ­vorige week een nieuwsbericht naar buiten over een onderzoek dat de hersenen van gezonde baby’s vergelijkt met die van baby’s met een moeilijke start. Nieuw is deze studie niet, de Volkskrant besteedde vorig jaar al aandacht aan de honderd gezonde pasgeborenen die in de MRI-scan gaan ‘om prematuren een betere toekomst te geven’. In een reactie betoogde ik dat de kans klein is dat dergelijk hersenonderzoek dit waarmaakt. Daarnaast is het niet onwaarschijnlijk dat baby’s last ondervinden van zo’n eenzame ervaring in een luidruchtige MRI-buis.

Het laatste nieuwsbericht van UMC Utrecht gaat niet over de gezonde baby’s, maar over de groep te vroeg geboren of zieke baby’s. 30 tot 50 procent van deze kinderen zou rond de basisschoolleeftijd adhd, autisme, een leerstoornis of gedragsproblemen ontwikkelen.

Door hersenscans van zieke en niet-zieke baby’s te vergelijken, verwachten de onderzoekers te kunnen vaststellen welke baby’s de meeste kans hebben om zo’n ­stoornis te krijgen: ‘Dan kunnen we vroegtijdig ingrijpen met medicijnen of therapie in plaats van wachten tot de ontwikkeling van het kind al ver op weg is.’ Dit is een misleidende boodschap. Adhd, autisme en leer- en gedragsproblemen zijn niet zichtbaar op MRI-scans, laat staan dat we het risico erop kunnen zien.

Vage associaties

Decennialang hersenonderzoek naar psychische en -leerstoornissen heeft enkel vage associaties op groepsniveau opgeleverd, waar we in de praktijk met individuele kinderen niets mee kunnen. Al zouden we ­bovendien een-op-een kunnen voorspellen welk kind adhd of een ander probleem ontwikkelt, voor geen van de genoemde stoornissen bestaat een medicijn of andere therapie die het optreden ervan kan voorkomen. Met andere woorden, we belasten kwetsbare baby’s met een extra onderzoek dat naar alle waarschijnlijkheid niets oplevert wat bruikbaar is in de zorg voor henzelf of anderen.

Nieuwsberichten als deze raken mij persoonlijk. Begin dit jaar kreeg ik een baby die ernstig ziek werd, op de intensive care terechtkwam en een grote operatie moest ondergaan. Drie weken lang was hij elke nacht van ons gescheiden. Overdag waren we er zoveel als mogelijk, maar konden we hem vanwege alle slangen en bedradingen beperkt aanraken. Borstvoeding kreeg hij via de sonde. Om hem te laten overleven, kreeg hij medicijnen waarvan hij erg beroerd werd en moest hij veel nare en pijnlijke ingrepen doorstaan.

Als ouders ben je machteloos en lamgeslagen, nauwelijks in staat om alles wat er gebeurt te begrijpen, en kun je niet anders dan je kind toevertrouwen aan de zorgverleners. Wat ben ik blij dat het Universitair medisch centrum Groningen (UMCG) onze zoon en ons niet lastig viel met onnodige vervelende onderzoeken, zoals dat van het UMC Utrecht.

Oneerlijke voorlichting

Omdat ik door mijn werk goed op de hoogte ben van de zeer beperkte waarde van hersenonderzoek bij het voorkomen en behandelen van psychische en leerstoornissen, hadden mijn man en ik zelf nooit ingestemd met het voorstel ons pasgeboren zoontje ook nog een MRI te laten ondergaan. Ouders die minder in deze materie zitten, zullen eerder geneigd zijn om mee te doen, zeker als hen is wijsgemaakt dat deelname de ontwikkeling van een eventuele stoornis bij hun kind of andere kinderen kan voorkomen.

Het Utrechtse nieuwsbericht bevat oneerlijke voorlichting aan onder ­andere zeer kwetsbare ouders van zieke pasgeborenen. Waar mogelijk zouden we juist deze kleintjes, die noodgedwongen al zo veel narigheid doorstaan, interventies zonder medische noodzaak moeten besparen. Ik vind het onbegrijpelijk dat de medisch-ethische toetsingscommissie van het UMC Utrecht toestemming heeft ­gegeven voor deze studie.

Laura Batstra is pedagoog en doceert aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden