Gastcolumn opvoeding

Beschermende vaders, pas op met die ‘poekie-poekie-pedagogiek’

Van een beetje tegenwind wordt een kind sterker. Helaas hechten steeds meer ouders (en dan vooral de vaders) waarde aan bescherming in plaats van experimenteren, ziet psycholoog Steven Pont.

Een kind klautert op de muur van een basisschool in Velswijk. Foto Marcel van den Bergh / de Volkskrant

In de krant van afgelopen maandag stond een reportage van een gezin dat een kuiken tot kip liet opgroeien, om het daarna gezamenlijk te kunnen slachten. De kinderen hadden daar geen probleem mee, zo bleek. Ze hadden er lekker van gegeten. Maar ik heb desondanks een flink aantal felle reacties op dit artikel gehoord en ook in de ingezonden brievenrubriek moesten de ouders het ontgelden; Het merendeel van de kinderen vertoont sociaal gewenst gedrag naar de ouders toe en is op jonge leeftijd nog helemaal niet in staat zich tegen rare strapatsen van hen te verzetten. Dat kind vindt het nu nog leuk, maar krijgt daar later wellicht toch last van. Kortom, niet doen. Niet doen? Het is helaas een teken des tijds.

Leerkracht als lakei

Als we niet oppassen verzanden we met zn allen ten opzichte van onze kinderen in een soort ‘poekie-poekie-pedagogiek’, waarbij we werkelijk in alles voor onze kinderen een gevaar gaan zien. We hebben steeds meer het idee dat begeleiding van onze kinderen vooral heel veel bescherming betekent. Vanuit de pedagogiek gezien is dat echter een grove misvatting, omdat alle leren uiteindelijk via de ervaring gaat. Kinderen moeten dus juist rennen, springen, vliegen, duiken, vallen, opstaan en weer doorgaan. Daar word je groot van. Een moeder vertelde me pasgeleden dat de buurman haar twee kinderen bij haar thuis had afgeleverd. Ze waren in het park in een boom aan het klimmen en hij had dat toch wat gevaarlijk gevonden.

Een beroepsgroep die zo langzamerhand ook mal wordt van de poekie-poekie-pedagogiek van de ouders zijn de leerkrachten. Ik was laatst op een school waar we een gehele avond met het team besproken hebben hoe je ouders natuurlijk met behoud van de goede relatie  ervan kan overtuigen dat leerkrachten níet hun personeel zijn. Er zaten onderwijzers met tranen in hun ogen te vertellen hoe ze door de ouders – vooral door de vaders  als een soort persoonlijke lakei voor hun kinderen werden ingezet. Ze werden geacht alles rond hun kind te regelen en daarover veelvuldig verslag aan ze uit te brengen. Schriftelijk.

Begrijp me goed, kinderen vallen volledig onder onze hoede en we moeten ze een veilige wereld bieden. Maar die veiligheid staat altijd in het teken van zoeken naar onveiligheid met experimenteren, met oefenen, met spelen. En dat moet af en toe ook fout gaan. Want vaak als dingen fout gaan, gaan ze in ontwikkelingspsychologisch opzicht juist goed.

Hallo? Vaders? Bent u daar nog...?

Vroeger vond je hierin vooral juist vaders aan je kant, die snapten dat een beetje tegenwind een kind sterker maakte. Maar deze week werd ik onaangenaam verrast. Uit onderzoek van VeiligheidNL en Stichting Opvoeden.nl blijkt namelijk dat vaders aan het opschuiven zijn. Zij stimuleren hun kinderen tegenwoordig veel minder om risicovol te spelen dan de moeders. En niet zon beetje ook. Van de moeders moedigt nu zon 30 procent hun kind aan om risicovol te spelen, tegenover 16 procent van de vaders. Nu is 30 procent als ouder natuurlijk al angstaanjagend weinig en zelfs zorgelijk, maar 16 procent is werkelijk beschamend. Verder gaf maar liefst 58 procent van de vaders in datzelfde onderzoek ook aan dat ze hun kinderen niet toestaan op een manier te spelen zoals ze dat zelf vroeger als kind wel deden. Ook dat is weer meer dan de moeders, die toch ook nog de 41 procent haalden.

De conclusie, vaders hebben de moeders ingehaald. Ze halen kinderen vaker uit bomen, zijn vaker niet te harden voor leerkrachten en vermijden op alle gebieden vaker het risico. Ook de eerdergenoemde Niet doen’-brief was trouwens van een man. Voorheen was je een man als je je kind extra uitdaagde, kennelijk is het nu juist mannelijk om te laten zien hoe goed je wel niet in staat bent om je kind te beschermen.

Steven Pont is psycholoog en therapeut. In juli duidt hij als gastcolumnist thema’s en gebeurtenissen uit het nieuws vanuit de psychologie.

Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.