Berichtgeving over kindersterfte misleidend

De berichtgeving over het verband tussen bloedverwantschap van de ouders en babysterfte was misleidend, vindt Nordin Dahhan.

Nordin Dahhan

Vorige week opende de Volkskrant met de kop: ‘Bijna een kwart van de Turkse en één vijfde van de Marokkaanse ouders in Rotterdam is getrouwd met een familielid’. Vervolgens lezen we: ‘Kinderen van bloedverwante ouders hebben een hogere kans op aangeboren afwijkingen.’ Een conclusie is snel getrokken: kindersterfte bij Turken en Marokkanen komt door huwelijk tussen bloedverwanten.

De discussie richt zich algauw op het migratievraagstuk en niet op de werkelijke gezondheidsrisico’s. Aanleiding voor het artikel is een pas verschenen RIVM-rapport over consanguïniteit (bloedverwantschap) en sterfte bij allochtone kinderen. Hoewel het rapport concludeert dat ‘het aandeel van met consanguïniteit samenhangende aandoeningen in de perinatale en zuigelingensterfte in absolute zin zeer gering is’ wordt in het artikel gesuggereerd dat er wel degelijk een verband bestaat tussen de hogere kindersterfte bij allochtonen en bloedverwantschap. Voer voor populistische politici die meteen op de barricades staan, met voorop de Rotterdamse wethouder Geluk die pleit voor een verbod op huwelijken tussen bloedverwanten en een PVV die popelt om er ook mee te scoren.

Relatie kindersterfte en familiehuwelijken overdreven

Is hier sprake van toeval? Mijns inziens niet. De relatie tussen kindersterfte en familiehuwelijken wordt al jaren sterk overdreven en steeds in een ander jasje gepresenteerd. In het vorige kabinet was het Rita Verdonk, die ‘recht door zee’ zei waar het op stond: ‘Verhoogde sterfte bij allochtone kinderen? Onderzoek of het niet aan de ouders zelf ligt’. Voormalig minister Hoogervorst besloot tenslotte om het RIVM onderzoek te laten doen naar de relatie tussen neef-nichthuwelijken en perinatale sterfte.

De opdracht van de minister was duidelijk en wordt in het RIVM-rapport helder verwoord: hoe hoog is de bijdrage van consanguïne huwelijken aan de perinatale en zuigelingensterfte in Nederland? Het rapport concludeert dat slechts ‘bij zeer zeldzame erfelijke aandoeningen, kinderen van consanguïne ouders (neef-nichthuwelijk) een iets verhoogde kans op een ernstige aangeboren aandoening hebben’, zo’n 2-3procent hoger dan bij niet-consanguïne ouders. Een deel van deze aangeboren aandoeningen leidt tot sterfte.

Kans op ernstige aangeboren afwijking bij elke zwangerschap

Deze groep zeldzame aandoeningen maakt slechts een zeer klein deel uit van het totale aantal aangeboren aandoeningen. Bij elke zwangerschap, ongeacht afkomst of cultuur, bestaat een risico van 2-3 procent op een ernstige aangeboren afwijking. Bij neef-nichthuwelijken is die kans weliswaar 2-3 procent hoger, maar medisch gezien is dit risico zeer klein. Dat zegt ook het RIVM-rapport. Deze bevindingen zijn niet nieuw zegt Hans van Oers, onderzoeker van het RIVM, op Elsevier.nl en hij is dan ook verbaasd over de media-aandacht die het onderzoek krijgt.

De betrekkelijkheid van de in het rapport genoemde risico’s wordt nog duidelijker als ze afgezet worden tegen de verschillen in sterfte tussen allochtone en autochtone kinderen. Zo is de oversterfte bij kinderen van Turkse afkomst 44 procent hoger dan bij autochtone kinderen en dat is veel meer dan verklaard kan worden door de paar procent die mogelijk aan ernstige aangeboren afwijkingen kan worden toegeschreven.

De laatste jaren zijn veel rapporten geschreven over de oorzaken van de verschillen in kindersterfte, onder meer door de Raad van Volksgezondheid en Zorg (2000), en zijn ook aanbevelingen gedaan om dit te verbeteren. Helaas heeft het vorige kabinet verzuimd hier iets aan te doen.

Politiek is geen wetenschap

In de medische wetenschap tellen alleen argumenten die gebaseerd zijn op kwalitatief hoogwaardig onderzoek, ook wel evidence based medicine genoemd. In de politiek is het helaas anders. Demagogie is gangbaar en helaas ook toegestaan. Ook zonder geldige argumenten kunnen populistische politici munt slaan uit misleidende informatie.

De stemmingmakende berichtgeving in de Volkskrant over bloedverwantschap en kindersterfte is deze krant onwaardig. We hoeven geen evidence based politics te verwachten van politici en media, maar wel een beetje fatsoen. Zeker als het gaat om kinderen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden