Rubriek Bericht uit...

Bericht uit Zweden: blikken bonen en pakken rijst voor als de crisis of oorlog komt

De proviandkast vol eten, radio met batterijen in de aanslag: de Zweedse regering raadt burgers aan zich voor te bereiden op een ramp.

5 juni 2018. Een blushelikopter nabij een bosbrand bij Sala, Zweden. De Zweedse overheid spoort burgers aan zich beter voor te bereiden op natuurrampen en andere gevaren. Beeld Reuters.

Na een jaar in een huurappartement te hebben gewoond, staan mijn vriendin en ik op het punt een huis te kopen. Maar ik twijfel of ik de verhuizing naar Zweden nog wel een goed idee vind na het lezen van de brochure Om Krisen eller Kriget kommer (‘Als de crisis of de oorlog komt’). Net als bijna 5 miljoen andere Zweedse huishoudens, kregen wij dit 17 pagina’s tellende voorlichtingsdocument van de Zweedse overheid in de brievenbus. 

In de inleiding staat: ‘Zweden is veiliger dan veel andere landen, maar toch wordt onze veiligheid en zelfstandigheid bedreigd.’ Hierna somt de overheid allerlei doemscenario’s op. Van bombardementen, tot cyberaanvallen tot terroristische aanslagen en natuurrampen. 

‘In korte tijd kan het dagelijkse leven lastig worden. Er is geen verwarming meer, het wordt moeilijk om te koken en eten te bewaren, de winkelschappen raken leeg en er komt geen water meer uit de kraan. Bovendien is de benzine op, is de pinautomaat buiten gebruik, ligt het internet plat, staan bussen en treinen stil en is er nog moeilijk aan medicijnen te komen.’

De voorlichtingslectuur leest bovenal als een pamflet tegen Rusland. Dit Scandinavische land voelt de nabijheid van de Russische grootmacht. Nu hoor je Poetin niet verkondigen dat hij Zweden aan zijn ‘rijk’ wil toevoegen, maar de twee landen hebben zo hun geschiedenis.

De oorlogszuchtige Zweedse koning Karel XII deed begin 17de eeuw bijvoorbeeld een poging Rusland te veroveren. Peter de Grote maakte het Zweedse imperium vervolgens een kopje kleiner door onder meer Gotland, nu een Zweeds vakantie-eiland, aan te vallen en allerlei steden op het vasteland te plunderen. Zweden raakte zijn bezittingen in het huidige Estland en Letland kwijt en een eeuw later ‘stalen’ de Russen tevens Finland.

Daarna leek het de Zweden verstandiger om hun tijd voortaan vooral te besteden aan kwesties als het ouderschapsverlof en de inrichting van hun houten huizen met de juiste designmeubelen.

De vrees in Zweden voor Rusland is gebleven. Tijdens de Koude Oorlog investeerde de overheid daarom al in een netwerk van schuilkelders, burgerwachten en geheime veiligheidsafspraken met de Verenigde Staten. Na de val van de Muur ontspanden de Zweden zich tijdelijk, maar na de Russische annexatie van de Krim in 2014 staat Rusland weer op de politieke agenda.

De militaire banden met de Verenigde Staten en de Europese Unie worden verder aangehaald, de dienstplicht is weer in het leven geroepen, de burgerwachten staan paraat. Daarnaast stoft het land zijn schuilkelders af en wil het een sterkere eigen landbouwsector. Zweden importeert nu bijna al zijn voedsel, wat een nadeel is tijdens een internationale crisis.

Gelukkig staat er in de folder een checklist. We moeten de komende tijd onder meer extra aardappelen, eieren, kool, blikken bonen, linzen, pasta, rijst, geconserveerde makreel, energierepen, noten, thee en koffie inslaan. Ook moeten we extra flessen water kopen, net als batterijen, kaarsen, lampolie, lucifers, mutsen, wanten en warme kleding. Tot slot moeten we nagaan of we een radio hebben die op batterijen loopt.

Toch krijg ik nu niet het idee dat iedereen hier direct naar de supermarkt is gerend. Het zal allemaal wel meevallen, lijkt de houding. Wat mij betreft kopen we dat huis. In de tuin aan de rand van het bos hebben we genoeg ruimte voor onze eigen aardappelen en bonen. En in het souterrain staat een proviandkast. 

Eric van den Outenaar is Volkskrant-correspondent in Scandinavië.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.