Opinie

Benjamin Netanyahu is buitengewoon briljant

Als ik politieke romans schreef, zou ik proberen er een te schrijven over Benjamin Netanyahu, de premier van Israël.


Het verhaal zou voor een deel Nixoniaans worden. Netanyahu is buitengewoon briljant, dat geven zelfs zijn tegenstanders hier in Israël toe. Hij kent de Israëlische politiek als zijn broekzak en is een belezen man op het gebied van de grote geschiedenis en het strategisch denken.


Er wordt ook van hem gezegd dat hij achterdochtig, solitair en eenzelvig is. Het valt niet mee om hem te vriend te houden, of je nu voor hem werkt of de beste bondgenoot van zijn land bent.


Het verhaal zou voor een deel Kennedyaans worden. De Netanyahu-clan werd geleid door Benjamins briljante vader Benzion, de grote historicus op het gebied van de Middeleeuwen.


Zijn oudste broer Jonathan was ieders oogappel. Toen die in 1976 omkwam bij de beëindiging van de kaping in Entebbe, vestigde iedereen de hoop op Benjamin, ook wel Bibi genoemd.


Politieke analisten proberen al tientallen jaren de dynamiek van deze familie psychoanalytisch te ontleden, met wisselend resultaat, maar een romanschrijver die zijn Sofokles en Tolstoj kent, zou er misschien wel uitkomen.

Het verhaal zou voor een deel Churchill-iaans worden. Netanyahu ziet zichzelf in termen van de wereldgeschiedenis en is een bewonderaar van Theodor Herzl en Winston Churchill - allebei mannen die gevaren eerder zagen aankomen dan anderen. Nu mist Netanyahu veel van Churchills kwaliteiten, zoals speelse charme, maar hij is wel zeer nationalistisch en hij heeft een enorm historisch bewustzijn. Net als Churchill toont hij vaak wijsheid wanneer dingen fout gaan. Hij is altijd pessimistisch geweest over de Arabische wereld. Nu de Arabische Lente is ontspoord, de Palestijnse democratie tot Hamas heeft geleid en doorsnee-extremisten overvleugeld worden door de Islamitische Staat, is Bibi's intuïtie grotendeels juist gebleken.


Het verhaal zou voor een deel Shakespeareaans worden. Bijna elke politieke leider heeft wel een goede vriend of echtgenoot, vaak een vrouw, waaraan iedereen een hekel heeft. Het volk wil de leider niet te veel verwijten, dus krijgt zij de schuld.


Israël is al tientallen jaren gefascineerd door Netanyahu's vrouw Sara, die veel hoon over zich heen krijgt. Ze wordt vaak afgeschilderd als een lady Macbeth. Bijna niemand weet wat haar rol precies is, maar er wordt beweerd dat ze afvalligen wegjaagt, Netanyahu's beleid mede bepaalt, personeel mishandelt en de premier afleidt terwijl hij het land moet regeren. Een roman over Netanyahu en het moderne Israël kan alleen maar vanuit haar gezichtspunt worden geschreven. Het zou een prikkelende vertelling worden.

Het verhaal zou voor een deel Citizen Kane, de film van Orson Welles uit 1941 over een krantenmagnaat, worden. Netanyahu is via CNN beroemd geworden. Zijn opkomst en standhouden zijn nauw vervlochten met veranderingen in de media, met de achteruitgang van hem vijandig gezinde traditionele kranten en de opkomst van televisienetwerken en andere media die vaak wel aan zijn kant staan. Hij waakt fanatiek over zijn imago en zijn gevechten met zijn tegenstanders in de Israëlische pers zijn legendarisch.

Ten slotte zou het verhaal voor een deel Machiavelliaans zijn. Deze grote renaissancedenker stelde dat je het best zowel geliefd als gevreesd kunt zijn, maar als je dan toch moet kiezen, is het beter om gevreesd te zijn. Netanyahu is niet geliefd, vooral niet onder zijn eigen partijgenoten, maar hij wordt wel gevreesd en erkend, zoals ieder groot en effectief ding wordt gevreesd en gerespecteerd.

Ik ben nu voor de achttiende of negentiende keer in Israël (mijn zoon neemt op het ogenblik deel aan het Lone Soldiers Programma, waarbij mensen van over de hele wereld dienst mogen doen in de Israëlische strijdkrachten). Ik vroeg aan een aantal slimme Israëli's waar de komende verkiezingen over gaan. Volgens hen gaan die maar over één ding: wat vind je van Netanyahu? Zo'n bovenmaatse rol speelt hij in het bewustzijn van dit land.

Vertaling: Leo Reijnen © NYT

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.