Brieven

Ben ik dan de laatst overgebleven pacifist van Nederland?

De Tweede Kamer debatteert vandaag over het inzetten van F-16's tegen Islamitische Staat (IS) in Irak. Een overgrote meerderheid van de Kamer stemt vanavond vóór de nieuwe Nederlandse missie naar Irak. Is dit een goed idee? Vier brieven van Volkskrant-lezers op een rij.

Nederlandse F-16. Beeld anp

'Nederland, stop met die oorlog tegen IS'

Volgens antropoloog, publicist en ex-docent aan de Vrije Universiteit Hans Feddema is meedoen met de oorlog tegen IS onterecht en onnodig.

Feddema vindt dat politici zouden moeten inzien dat IS in essentie jonge idealisten zijn, gericht op bevrijding van (seculiere) autocratische heersers, die de laatste vijftig jaar in Arabische landen de dienst uitmaken. 'Hoe provocerend ook qua methoden, IS is een beweging gericht op bevrijding van hun politieke overheersers. Ze zijn met haar in onze ogen vreemde poging een islamitische staat in het leven te roepen, niettemin dus onderdeel van een verlate Democratische Revolutie onder de naam Arabische Lente, een lente, die zoals eerst ook de Revolutie van Parijs na 1789, verre van vlekkeloos verloopt en alleen in Tunesië nu beklijft. De Amerikanen steunden als bekend tot nu toe steeds de autocratische heersers aldaar en bevestigen met de huidige oorlog helaas die trend.'

Het indammen van extremisme moet van binnenuit komen, vindt Feddema. 'Een voorbeeld daarvan is hoe leiders van soennitische stammen in 2007 in het geweer kwamen tegen al-Qaeda in Irak en deze zo blokkeerde in een regio van Irak, iets wat de Amerikanen niet lukte. Bovendien leert de ervaring dat buitenlandse militaire interventie de zaak verergert, het geweld juist aanwakkert en de burgeroorlogen langer doet duren en/of tot grote chaos leidt, zoals in Irak (2003) en Libië (2011).'

Minister van Defensie Jeanine Hennis-Plasschaert en Commandant der Strijdkrachten Tom Middendorp. Beeld anp

'Star vasthouden aan VN-mandaat helpt niet'

Een VN-mandaat is belangrijk, vindt lezer Pim Hol uit Amsterdam, maar we moeten niet vergeten dat 'het mandaat en de criteria daarvan, stammen uit een tijd dat de wereld er wat eenvoudiger uitzag'.

'Een wereld gebaseerd op staten en waarbij het vooral ging om de verhouding Verenigde Staten en Westen tegen de Sovjet Unie en een geleidelijk aan opkomend China. Conflicten en conflictoplossing werden in hoofdzaak gezien in dat kader. Met als gevolg het vetorecht voor de belangrijkste partijen om acties van de ander te kunnen tegenhouden.'

De wereld is drastisch veranderd, schrijft Hol. 'De wereld bestaat uit staten en uit bewegingen die dwars door die staten heenlopen en zich evenmin wat aantrekken van de opgestelde regels. Door het huidige systeem beschermen VN-mandaten politieke dictaturen, als dat machtspolitiek zo uitkomt, beschermen destructieve bewegingen en verhinderen ingrijpen bij humanitaire rampen. Het star vasthouden aan evenzeer starre regels, opgesteld voor een andere wereld, helpt niet echt. Een zeker flexibiliteit is nodig.'

Volgens Hol heeft een VN-mandaat dus weinig te maken met volkenrechtelijke legitimiteit, maar vooral met machtspolitiek. 'Of anders gezegd, de legitimiteit tot ingrijpen vindt niet zijn grondslag in een fundamenteel rechtsgevoel, maar wordt gevestigd op grond van machtspolitieke beslissingen.'

De Nederlandse F-16-gevechtsvliegtuigen die doelen van Islamitische Staat (IS) in Irak gaan bombarderen. Beeld anp

'Ik ken niemand die kan leven met nieuw militair avontuur'

Dat GroenLinks-voorman Bram van Ojik slechts twee mailtjes kreeg van partijleden die het oneens zijn met zijn besluit in te stemmen met Nederlandse bommen op Irak, verbaast Volkskrant-lezer Willem de Haan uit Groningen.

'In mijn omgeving, grotendeels bestaande uit mensen met GroenLinks-sympathieën, ken ik werkelijk niemand die kan leven met een nieuw Nederlands militair avontuur. In welke kringen verkeert Van Ojik eigenlijk? Of zou ik werkelijk de laatst overgebleven pacifist van Nederland zijn?

'Het is onthutsend dat zelfs een partij als GroenLinks het niet meer tot haar heilige plicht beschouwt alles te doen om militaire escalatie te voorkomen. Flauw om te zeggen, maar het is geen wonder dat GroenLinks nog maar vier zetels in de Kamer heeft. Ik heb sterk de indruk dat de partij, meehuilend met de oorlogshitsers, overbodig is geworden. Ook flauw om te zeggen: ik wens Bram van Ojik veel succes met zijn bommen op Irak.'

'Krijgsmacht is noodzakelijk kwaad'

'Helaas is er geen andere mogelijkheid dan die wreedheid van IS met militaire middelen een halt toe te roepen', schrijft Jan van Biljouw, lid van GroenLinks.

'Immers, er valt pas met de geweldplegers van IS te praten als we ons conformeren aan hun interpretatie van de islam (vrouwen verplichten zich te kleden in een nikab, ze verbieden te werken, als ze ziek worden ze verbieden zich te laten onderzoeken door een dokter (want mannelijk), mannen verplichten geen open gezicht meer te tonen maar hun gezicht te verbergen achter een baard, het invoeren van het strafrecht volgens de sharia, geen vrijheid van meningsuiting). Dat willen rationele mensen toch niet?

'Of vinden we dat het ons niet aangaat, omdat het (nog) niet om Nederlandse slachtoffers gaat? Hoe betreurenswaardig het ook is, in deze wereld is het hebben van een krijgsmacht die van voldoende formaat is om onszelf te verdedigen en in te kunnen zetten als het nodig is om mensen die in de verdrukking komen door kwaadwillenden - denk ook aan de schepen die worden ingezet tegen piraterij - een noodzakelijk kwaad.'

Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden