Opinie

Belgen kiezen hun rector wel

Minister Bussemaker maakt ten onrechte een karikatuur van gekozen universiteitsbestuurders.

Minister Jet Bussemaker van Onderwijs. Beeld ANP

'De SP wil dat studenten het college van bestuur gaan kiezen. Als je nou echt instellingen snel om zeep wil helpen, moet je dat doen.' Was getekend, Jet Bussemaker, minister van Onderwijs Cultuur & Wetenschap in gesprek met Folia. Terecht kwamen er Kamervragen en werd gevraagd naar voorbeelden van universiteiten die om zeep werden geholpen toen studenten het bestuur konden kiezen.

Anders dan wellicht verwacht, zei de minister niet dat haar uitspraken uit de context waren gehaald of dat zij het zo niet bedoeld had, maar poogde ze in antwoord op de Kamervragen een karikatuur van gekozen bestuurders te maken. Zo noemde ze de situatie in Schotland waar sinds 1858 volledig vrije bestuurdersverkiezingen worden gehouden, welke ertoe leidden dat John Cleese in 1970 benoemd werd als rector van St. Andrews. Een taak die hij naar behoren uitoefende. St. Andrews is nog steeds een zeer gerenommeerde universiteit, en dus geenszins 'om zeep geholpen'.

Deze aanpak van Bussemaker toont allereerst dat zij studenten en docenten niet in staat acht zo'n keuze te maken. Maar als je van medewerkers en studenten aan een universiteit niet mag verwachten dat zij over voldoende intellectuele capaciteiten beschikken om de gevolgen van een keuze voor een universiteitsbestuurder te overzien, heb je een groot probleem. Ten tweede laat Bussemaker zien dat ze weigert serieus in te gaan op Kamervragen en wensen vanuit de academische gemeenschap. Zo laat ze buiten beschouwing dat onze zuiderburen een prima functionerend systeem hebben van een gekozen rector.

Debatten

Studenten hebben in Leuven een indirecte stem in de verkiezing van de rector via de facultaire studentenkringen, terwijl medewerkers direct gewogen stemrecht hebben. In Gent oefenen medewerkers en studenten invloed uit via de faculteitsraden, en vanaf 2016 hebben studenten aan de Vrije Universiteit Brussel zelfs direct stemrecht. Tot nu toe komt het aantal universiteiten waarvan cabaretier Urbanus tot rector is verkozen uit op nul, om in Bussemakers karikaturen te blijven.

Natuurlijk valt op elk van de Vlaamse kiessystemen wat af te dingen. Zo wordt de studentenstem in Brussel slechts voor 10 procent meegeteld, en die van hoogleraren voor 60 procent. Stuk voor stuk echter zijn de Vlaamse bestuurdersverkiezingen betere systemen dan het Nederlandse. De stem van de Leuvense studenten was in zowel 2005 als 2013, ondanks hun kleine aandeel in het totaal aantal stemmen, doorslaggevend.

Spannend

De recentste verkiezingen aan de Universiteit Antwerpen waren ongekend spannend. Ze leidden dan ook tot fundamentele, op grote schaal gevoerde debatten over het beleid, de visie en de rol van een moderne universiteit. En dat is uiteindelijk wat nodig is: een academische gemeenschap die zich buigt over de koers van de universiteit.

Een minister die een karikatuur probeert te maken van democratie in het hoger onderwijs past daar niet bij. In plaats van zich laatdunkend uit te laten over democratisch hoger onderwijs, zou Jet Bussemaker eens behoorlijk op deze materie in moeten gaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.