ColumnFrank Kalshoven

Belast arbeid gelijk(er): één korting voor alle werkenden

Heft de Nederlandse overheid doelmatig belasting? Neen. De manier waarop belasting geheven wordt, veroorzaakt meer schade in economie en maatschappij dan nodig is. Heft de Nederlandse overheid neutraal belastingen? Neen. Gelijke monniken dragen voor de Nederlandse fiscus ongelijke kappen; in gelijke gevallen wordt ongelijk belast. Heft de Nederlandse overheid dan ten minste belastingen op een eenvoudige en transparante manier? Neen. Fiscaal wonen we in Nederland in een ondoordringbare jungle waarin belasting betalen vooral een last is voor de dommen en de armen.

Dit is de boodschap van het vrijdag gepresenteerde boek Ontwerp voor een beter belastingstelsel onder ­redactie van Sybren Cnossen en Bas Jacobs van de ­Erasmus Universiteit. De economen nemen geen blad voor de mond bij het analyseren van de huidige situatie. En belangrijker: ze wijzen de weg naar verbetering.

Het boek is niet alleen bijzonder vanwege de duidelijke boodschap, het kent ook bijzondere auteurs. ­Jacobs en Cnossen kregen een keur aan academische hoogvliegers uit binnen- en buitenland zover samen na te denken over zoiets prozaïsch als de Nederlandse belastingheffing. In het Nederlands! Dat is knap, want in de dolgedraaide academische wereld tellen vooralsnog alleen Engelstalige publicaties in ‘toptijdschriften’ als brandstof voor een carrière.

Ter zake. In het boek wordt het complete belastingbeleid overhoop getrokken. Btw? Eén tarief graag. Google en Facebook? Graag belasting betalen op basis van de in Nederland gegenereerde advertentie-inkomsten. Schaarste op de weg? Beprijzen graag. Eigen huis? Aftrek hypotheekrente afbouwen en woningen daarna net zo behandelen als andere vormen van vermogen. Het zijn boodschappen die trouwe lezers van deze rubriek ­bekend zullen voorkomen.

Laten we één onderwerp wat uitdiepen: het belasten van arbeid. Momenteel is de vorm waarin arbeid wordt verricht sterk bepalend voor de belastingheffing op het hiermee gegenereerde inkomen. Werknemers tikken af in box 1 en krijgen eerst arbeidskorting. Zelfstandigen betalen ook belasting in box 1, maar voor die aan belasting betalen toekomen krijgen ze een zelfstandigenaftrek, mkb-winstvrijstelling en in de eerste jaren van hun ondernemerschap ook nog startersaftrek. Ondernemers met een besloten vennootschap komen het beste weg, want die kunnen zichzelf een laag loon toekennen, de belastingheffing eindeloos uitstellen en zichzelf in de tussentijd leningen verstrekken.

De oplossingsrichting is duidelijk: belast arbeid ­gelijk(er). Dat is technisch ook helemaal niet zo moeilijk. Voer één ‘werkendenkorting’ in, ongeacht de herkomst van dit arbeidsinkomen. Of als variant hierop: laat de arbeidskorting (voor werknemers) en de zelfstandigenaftrek (voor zzp’ers) naar elkaar toegroeien.

Bv-ondernemers zijn een geval apart. Nu geldt voor hen het voorschrift dat zij zichzelf een ‘gebruikelijk loon’ moeten toekennen (van ten minste 45 duizend euro per jaar). Fiscaal hebben deze ondernemers er alle belang bij dit loon zo laag mogelijk vast te stellen, want inkomen dat geen loon is, is winst, en winstinkomen wordt gunstiger belast dan arbeidsinkomen.

De oplossing is hier – naar Scandinavisch voorbeeld – om bv-ondernemers geen ‘gebruikelijk loon’ toe te kennen, maar ‘gebruikelijk kapitaalinkomen’ van bijvoorbeeld 8 procent op het eigen vermogen van de onderneming. De rest is dan arbeidsinkomen en wordt ook zo belast. Het gevolg zal zijn dat bv-ondernemers veel meer belasting gaan betalen dan nu, net zoveel namelijk als mensen die als werknemer de kost verdienen.

Met één werkendenkorting en de introductie van het ‘gebruikelijke kapitaalinkomen’ in bv’s is het belastingstelsel een stuk doelmatiger, neutraler én begrijpelijker geworden. Tel uit je maatschappelijke winst.

Kortom, een prachtcadeau van academische economen aan politici en beleidsmakers. Voor op de kerstleeslijst.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? frank@argumentenfabriek.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden