Beheersing van lust maakt vrouw vrijer

Het is niet saai als mannen en vrouwen meer op elkaar gaan lijken. Dat is een teken van grotere beschaving.

Lisette Thooft

Waarom zijn er geen vrouwelijke Berlusconi’s, vrouwen die hun machtspositie gebruiken om lekker veel seks te hebben? De combinatie macht en oversekst gedrag is voor mannen cliché, voor vrouwen niet. Je hoort ook nooit van vrouwelijke bestuurders die de spanningen van het werk afreageren door escorts te laten komen. Topvrouwen hebben doorgaans wel wat anders aan hun hoofd dan hun voortplantingsdriften. Ander feit: een kwart van de hoogopgeleide vrouwen blijft kinderloos. Dat is veel en darwinistisch gezien is het vreemd, want wat heb je aan macht als je je niet voortplant?

Er zijn natuurlijk wel vrouwen die macht proberen te krijgen door zich seksueel aan te bieden, maar dat is achterlijk gedrag, in de meest letterlijke zin van het woord. Voortplanting en macht zijn voor vrouwen communicerende vaten: je besteedt je vitale energie óf aan het een, óf aan het ander.

Fenomeen
Dat is geen biologisch, maar een historisch gegroeid, cultureel fenomeen. Ooit moet het anders geweest zijn: juist de machtigste vrouwen van de prehistorische clans hadden de beste kansen om zich voort te planten. Ze waren trouwens ook van nature de baas over de voortplanting: ze hoefden maar te knippen met hun vingers of mannen draafden gehoorzaam op om hun seksuele plicht te doen. Net als bij de apen, waar de vrouwtjes dominant zijn op voortplantingsgebied en seksueel assertief.

Eeuwenlang is die assertieve vrouwelijke seksualiteit onderdrukt geweest, in de westerse cultuur. En daar hebben we onze vrijheid van nu aan te danken. Het oefenen van seksuele zelfbeheersing ligt aan de basis van de vrouwenbevrijding. Anders gezegd: zonder christelijk kuisheidsideaal waren wij nooit zo vrij en geëmancipeerd geworden als we nu zijn, in de westerse maatschappij. Dan zaten we nog onder sluiers en achter tralies gevangen, zoals vrouwen in grote delen van de wereld om ons heen. Dáár neemt men nog altijd aan dat vrouwen seksueel onverzadigbaar zijn en daarom gevaarlijk. Dus moeten ze collectief bij mannen weggehouden worden, opgesloten in huis en verborgen voor mannelijke blikken.

Lust
Niet alleen mannen maar ook vrouwen zelf geloven dat Allah aan de vrouw negentiende, aan de man eentiende van de seksuele lust gegeven heeft. Ooit geloofde men ook bij ons in het Westen dat vrouwen altijd geil waren, elk moment meegesleurd konden worden door hun basale driften. Een belangrijke en onoplosbare kwestie voor Middeleeuwse wetenschappers was de vraag: hoe komt het dat vrouwen, die duidelijk kouder en vochtiger zijn dan mannen, toch een vuriger seksuele begeerte in zich hebben dan mannen?

Westerse vrouwen hebben die vurige begeerte in zichzelf met kracht onderdrukt, eeuwenlang, gedwongen door hun mannen maar ook uit vrije wil, gestimuleerd door de kerk en geestelijk ondersteund door het ideaal van de maagdelijke Maria en de bekeerde hoer Maria Magdalena. Nogal wat mensen, vooral in feministische en new age-kringen, zijn daarover zeer verontwaardigd. Wat ze niet begrijpen, is dat seksuele macht en emancipatie niet samengaan, maar tegenpolen zijn. Hoe meer seksuele zelfbeheersing, hoe meer vrijheid om je leven in te richten zoals je zelf wilt.

Drift
‘Onderdrukt’ is trouwens niet het juiste woord. Als je een drift alleen maar onderdrukt, verdwijnt hij naar het onderbewuste en kan hij je onverhoeds bespringen als je even niet oplet. Dat is bij vrouwen van nu niet het geval. Ze klagen eerder over gebrek aan seksuele lust dan over een gevaarlijke drift die door de kieren naar buiten siepelt. Er is kennelijk iets anders gebeurd met de vrouwelijke seksualiteit: die is gesublimeerd of getransformeerd tot iets anders.

De eerste feministische golf kwam zo’n honderd jaar geleden op. Het is geen toeval dat dit gebeurde op het moment dat vrouwen in West-Europa en Amerika zichzelf waren gaan zien als niet-seksuele wezens. Iedereen geloofde tegen die tijd dat mannen veel meer geïnteresseerd waren in seks dan ‘hun betere helft’. Voor een dame werd het ordinair om haar libido te etaleren. Nette vrouwen deden hun best altruïstisch te zijn, barmhartig, geduldig, beheerst en gedisciplineerd.

Ooit, bij de prehistorische jager-verzamelaarvolken, golden die eigenschappen als typisch mannelijk; vrouwen konden dat niet opbrengen, wist men, want ze waren te veel met vruchtbaarheidsperikelen bezig. Nu hadden westerse vrouwen van betere standen die mannelijke eigenschappen in zichzelf ontwikkeld. Prompt begonnen ze te roepen om vrouwenkiesrecht. ‘Als ik geen seksuele macht meer heb over mijn man(nen),’ moet de onbewuste drijfveer zijn geweest, ‘dan wil ik openbare macht.’ Er waren trouwens nog genoeg vrouwen die kiesrecht onnodig vonden: the hand that rocks the cradle rules the world, stelden ze; met andere woorden: die archaïsche vrouwelijke macht was voor hen nog groot genoeg.

Niet genoeg
Voor steeds meer vrouwen was en is dat niet meer genoeg. Er is namelijk iets essentieel veranderd in de vrouwelijke seksualiteit. Het dwangmatige instinct uit de oertijd, waaraan vrouwen onderworpen waren zoals dieren onderworpen zijn aan de wetten van de natuur, is gesublimeerd tot emotioneel verlangen. Dat verlangen kun je opzij zetten als je met iets anders bezig bent, iets dat je belangrijker vindt. Als zaken voorgaan. Dat is een kwestie van beschavingsontwikkeling. Hoe verder we komen in die ontwikkeling, hoe androgyner we worden.

Sommige mensen, ook intellectuelen, verzetten zich tegen dat idee. Ze vinden het saai als mannen en vrouwen meer op elkaar gaan lijken. Ook dat is achterlijk, in de letterlijke zin: regressief gedrag. Hoe beschaafder en androgyner we worden, hoe minder saai en voorspelbaar het leven wordt. Niet gestuurd door uiterlijke dwang of innerlijke drang kunnen we onze vitale energie creatief inzetten voor wat we zelf kiezen.

undefined

null Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden