opinie

Begrippen ‘westers’ en ‘niet-westers’ afschaffen? Nee: geen onderscheid maken, negeert ongelijkheid en remt emancipatie

Het klinkt misschien sympathiek om beladen woorden als ‘westers’ en ‘niet-westers’ te schrappen, maar de gevolgen zijn ernstig, betoogt Youssef Azghari.

Een medewerker van de schoonmaakploeg trek beschermende kleding aan in het Westeinde-ziekenhuis in Den Haag.  Beeld Remko de Waal / ANP
Een medewerker van de schoonmaakploeg trek beschermende kleding aan in het Westeinde-ziekenhuis in Den Haag.Beeld Remko de Waal / ANP

Het voornemen van het Centraal Bureau voor de Statistiek om de begrippen ‘niet-westers’ en ‘westers’ niet meer te hanteren bij het verwerken van data leidt op termijn tot een grotere kloof tussen Nederlanders met en zonder migratieachtergrond.

De recente discussie hierover is mede het resultaat van de onvrede onder sommige medewerkers op de universiteiten die dit onderscheid als ‘kolonialistisch’ betitelen. Deze felle tegenstanders weigeren mee te werken om de diversiteit onder het personeelsbestand te peilen, omdat het tot tweedeling kan leiden. Ik vind dat onbegrijpelijk, omdat een grote kans is dat uit de peiling zal blijken dat de meeste universiteiten nog te witte bolwerken zijn.

Misverstand

Het is een misverstand om te denken dat dit onderscheid slechts negatieve associaties oproept, zoals ook het Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) beweert. Het kan ook zichtbaar maken hoe weinig divers beroepsgroepen zijn en hoe ongelijk de kansen om, zelfs met diploma’s op zak, als professional in te stromen en door te groeien. We leven weliswaar in een diverse samenleving, maar de personeelsbestanden in veel sectoren zijn niet zo divers. Dat geldt niet alleen voor het hoger onderwijs, maar komt ook voor in de zorg, welzijn en veiligheid. De culturele diversiteit komt nauwelijks voor in het hogere management.

Het onderscheid maken op basis van data staat niet gelijk aan etnisch profileren, waarbij mensen met een migratieachtergrond vaker als verdachte worden aangehouden door de politie of onevenredig hard worden getroffen door overheidsmaatregelen, zoals bij de toeslagenaffaire.

Kansenongelijkheid

Het opheffen van dit onderscheid westers en niet-westers vanuit de emancipatiegedachte van ‘iedereen is gelijk’ doet op termijn meer kwaad dan goed. Geen onderscheid maken, maskeert de ongelijkheid in kansen en kapitaalbronnen die er sinds de komst van grote groepen migranten van buiten Europa, zoals Marokko en Turkije, vanaf de jaren zestig structureel bestaat. Zo is de werkloosheid al jaren significant hoger onder Nederlanders met een niet-westerse migratieachtergrond dan onder Nederlanders met een migratieachtergrond. Ook zien we op tal van andere vitale participatiedomeinen grote achterstanden, zoals in het onderwijs, waar de uitval onder niet-westerse studenten veel hoger ligt dan onder leeftijdsgenoten zonder migratieachtergrond. De laaggeletterdheid is ook hoger onder niet-westerse Nederlanders.

Het is een misvatting dat deze achterstanden als sneeuw voor de zon verdwijnen als we het onderscheid loslaten. Hoe kunnen zonder cijfermateriaal problemen onder specifieke groepen worden aangepakt? Ik heb daar als docent-onderzoeker last van. Zo is al jaren bekend dat de studie-uitval onder niet-westerse studenten significant hoger ligt in het hoger onderwijs, maar het wordt erg moeilijk om te achterhalen hoeveel precies, en bij welke groepen, als dit onderscheid niet meer mag worden gemaakt.

Op die manier rem je onbedoeld de emancipatie, want we kunnen dan helemaal niet meer meten wat de vruchten zijn van het diversiteitsbeleid.

Youssef Azghari is schrijver van het boek ‘Diversiteit in het sociaal domein’ en als docent-onderzoeker Social Work verbon­den aan de lectoraten Veiligheid in Afhankelijkheidsrelaties en Jeugd, Gezin en Samenleving aan Avans Hogeschool.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden