Opinie

Beboet discriminatie op de werkvloer zwaar

Dertig jaar na een geruchtmakend rapport over arbeidsdiscriminatie is het nog steeds het oude liedje.

Uitzendbureau WVI in Almere. Uitzendbureau waar niet gediscriminteerd wordt. Beeld Simon Lenskens

Volgens het recente onderzoek van het consumentenprogramma Radar blijken in bijna de helft van de gevallen (47 procent) intercedenten van uitzendbureaus te discrimineren op etnische afkomst. Bij een onderzoek in 2011 van het Sociaal Cultureel Planbureau gaf 83 procent van de intercedenten aan weleens te maken hebben gehad met opdrachtgevers die mensen van een bepaalde etnische achtergrond niet wilden aannemen.

In 1986 had ik samen met de onderzoekers Frank Bovenkerk en Rogier den Uyl onderzoek gedaan naar (rassen-) discriminatie bij uitzendbureaus. In het onderzoeksrapport getiteld Mag het een buitenlander wezen? werd discriminatie bij uitzendbureaus vastgesteld. Maar destijds werd rassendiscriminatie niet alleen als verwerpelijk beschouwd, er overheerste ook nog het idee dat er niet of nauwelijks werd gediscrimineerd in Nederland. Dit onderzoek kreeg toen brede aandacht en het besef drong door dat er ook op de Nederlandse arbeidsmarkt werd gediscrimineerd.

Na aanvankelijke ontkenning bleek de ABU (Algemene Bond Uitzendondernemingen) onder druk van vragen van de Tweede Kamer en de toenmalige Minister van Sociale Zaken, Jan de Koning, bereid om discriminatie binnen de branche aan te pakken. Het Landelijk Bureau Racismebestrijding (LBR) stelde samen met de ABU in 1987 een antidiscriminatiecode op. Ik gaf voorlichting en lezingen over discriminatie aan intercedenten van uitzendbureaus en medewerkers van arbeidsbureaus. Later werden antidiscriminatiecodes voor uiteenlopende branches opgesteld.

Ruim 30 jaar na dit geruchtmakende onderzoek en acties is de reactie van de stakeholders op de gesignaleerde discriminatie op de arbeidsmarkt door Radar nogal teleurstellend. Politici en de regering zijn namelijk de hoeders van artikel 1 van de Grondwet. Discriminatie naar ras en etnische afkomst is verboden en schending van dit artikel vereist dus krachtdadig optreden.

Tweede Kamerleden hebben na publicatie van het Radar -onderzoek gereageerd in een sfeer van morele veroordeling. GroenLinks wil meer onderzoek uitgevoerd door arbeidsmarktinspecteurs. En de voorzitter van het College voor de Rechten van de Mens (CRM), Adriana van Dooijeweert, is verbijsterd dat zoveel uitzendbureaus, met name intercedenten, weten dat het niet mag, maar tóch ingaan op het verzoek om te discrimineren. Het CRM is in de plaats getreden van de Commissie Gelijke Behandeling (CGB) en het LBR als waakhond tegen discriminatie. Bij het CRM is echter geen actieve houding te bespeuren, laat staan een proactieve opstelling. Overigens: van de kant van 'allochtone' organisaties is er ook nauwelijks reactie. Er schijnt een soort gelatenheid te heersen rond de bestrijding van discriminatie.

Staatssecretaris Tamara van Ark (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) vindt discriminatie op de arbeidsmarkt 'volstrekt onacceptabel' en liet weten dat de overheid zelf een norm stelt door geen zaken te doen met bedrijven die strafrechtelijk veroordeeld zijn wegens arbeidsmarktdiscriminatie.

Maar hoeveel bedrijven zijn strafrechtelijk veroordeeld wegens arbeidsmarktdiscriminatie? De bestrijding van discriminatie met juridische middelen - strafrechtelijke veroordeling - zoals dat in de Verenigde Staten het geval is, vereist naming and shaming. Het is dus zaak dat de naam van bedrijven bekend wordt gemaakt en deze aan de schandpaal worden genageld en zo nodig strafrechtelijk worden vervolgd. Kortom: een krachtdadige aanpak is geboden.

Maar in het huidige klimaat in ons land is dat kennelijk vloeken in de kerk. ABU-directeur Jurriën Koops stelt dat 'discriminatie een hardnekkig maatschappelijk probleem is dat niet alleen met voorlichting is op te lossen'.

Het toenmalige LBR had antidiscriminatiecodes in de verscheidene branches opgesteld en oefende druk op de naleving ervan. Alleen maatschappelijke druk, aantasting van de reputatie en vooral grote boetes bij de overtreding van de wet kunnen arbeidsmarktdiscriminatie effectief bestrijden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden