Opinie

Baudet ziet natiestaten onterecht als slachtoffers Tweede Wereldoorlog

Het EU-betoog van Thierry Baudet en zijn Forum voor Democratie is ronduit misleidend. Zij baseren zich op de onjuiste veronderstelling dat de begrippen 'democratie' en 'rechtsstaat' alleen binnen een soevereine staat tot bloei kunnen komen.

Thierry Baudet verzamelt handtekeningen op het Binnenhof voor een raadgevend referendum over het associatieverdrag tussen Oekraïne en de EU. Beeld anp

In zijn campagne tegen de EU schrikt Thierry Baudet als voorman van het Forum voor Democratie niet voor boude beweringen terug. De grootste fout die Europa in de twintigste eeuw heeft gemaakt, is volgens hem niet dat de staten in de eerste helft ervan twee wereldoorlogen hebben uitgevochten, maar dat ze in de tweede helft met elkaar zijn gaan samenwerken.

Baudet biedt een treffend voorbeeld van de omwaardering van alle waarden. In zijn visie zijn niet de vervolgde en vermoorde minderheden, maar de natiestaten de ware slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Op de puinhopen van de Europese landen zijn de politieke leiders van links en rechts, van winnaars en verliezers, aan een geheime samenzwering begonnen om de natiestaten op te heffen. De aanval op de natiestaat is zo effectief uitgevoerd dat er aan het begin van de eenentwintigste eeuw geen soevereine staten in Europa meer bestaan. De EU is uitgegroeid tot een dictatuur van de ergste soort en dient derhalve bestreden te worden. Met alle middelen, inclusief referenda en revolutie.

De stelligheid waarmee Baudet en zijn Forum voor Democratie deze redenering verkondigen, is gebaseerd op de vooronderstelling dat de begrippen 'democratie' en 'rechtsstaat' alleen binnen het verband van een soevereine staat tot bloei komen. Het delen van soevereiniteit is vanuit dit perspectief niet alleen onwenselijk, maar ook onmogelijk. De EU 'kan' niet en de euro heeft geen recht van bestaan. Europa heeft alleen toekomst, als het terugkeert naar het klassieke stelsel van soevereine staten, waarin elk land net zoals vroeger over het recht van (defensieve) oorlog beschikt.

Statelijke bril

Dit betoog is ronduit misleidend. Er heeft nooit een 'aanval op de natiestaat' plaats gevonden en ooggetuigen hebben er ook niet over bericht. Wat de mensen in Europa na 1945 wel wisten, was dat ze geen oorlog meer wilden en dat de gedeelde uitoefening van soevereiniteit op het terrein van kolen en staal een probaat middel vormde om dat doel te bereiken.

De stelling dat de begrippen rechtsstaat en democratie alleen binnen het verband van een staat tot wasdom kunnen komen, is bovendien uit de lucht gegrepen. Zij gaat alleen op in het beperkte denkmodel van de natiestaten. Wanneer je de statelijke bril van diplomaten inruilt voor het burgerlijke perspectief van democratie en rechtsstaat, dan komt de EU in een heel ander daglicht te staan. Vanuit dat oogpunt bezien kan de EU worden omschreven als een Unie van burgers en lidstaten, waarin de burgers niet alleen kunnen deelnemen aan de nationale democratie van hun land, maar ook aan de gemeenschappelijke democratie van de Unie.

Democratisch burgerschap

Vijftig jaar is in de ontwikkeling van het internationaal publiek recht een relatief korte periode. Het is echter lang genoeg om vast te stellen dat de EU bestaat. De Unie is zelfs de enige internationale organisatie die als een representatieve democratie wil functioneren. Gegeven de aard van de EU ligt dat streven ook voor de hand. De EU vormt namelijk een organisatie van democratische staten. Democratisch burgerschap brengt met zich mee dat, als twee of meer democratische staten besluiten om de uitoefening van soevereiniteit op een aantal terreinen met elkaar te delen teneinde gemeenschappelijke doelen te bereiken, het samenwerkingsverband dat zij daarvoor oprichten, ook democratisch moet zijn.

Er bestaat dus geen enkele reden voor de EU om zichzelf op te heffen of om onder druk van de sceptici te bezwijken. Zij dient evenmin stil te blijven staan, maar kan zich ondanks alle problemen en onheilsprofeten verder ontwikkelen van een gemeenschappelijke markt naar een gemeenschappelijke democratie.

Jaap Hoeksma is rechtsfilosoof en auteur van het digitale pamflet de misleiding van Nederland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden