Opinie

Basisschool leert kind niet hoe het moet leren

Veel basisscholen wekken de indruk dat spellen, rekenen, lezen en schrijven minder belangrijk zijn.

Een leerling van een basisschool in Den Haag maakt de Citotoets. Beeld anp

Leerlingen uit groep-8 hebben deze week de uitslag van hun eindtoets (voorheen Cito-eindtoets) binnen. Zijn ze nu klaar voor de middelbare school? Die vraag is eenvoudig te beantwoorden. Hebben ze de toets goed gemaakt? Dan zijn ze er klaar voor. Hebben ze de toets slecht gemaakt? Dan zijn ze er ook klaar voor. De schoolkeuze is immers allang gemaakt, want de eindtoets vond dit schooljaar voor het eerst pas in april plaats.

Maar zijn ze er ook echt klaar voor? Lang niet altijd, afgaande op de ervaringen van veel ouders, leerlingen en docenten die wij spreken. Er gaapt een kloof tussen basisonderwijs en voortgezet onderwijs. Die kloof is van alle tijden, maar hij lijkt de laatste jaren groter geworden.

Daarvoor zijn twee belangrijke oorzaken. Om te beginnen lijkt het basisonderwijs steeds meer op een sociaal-emotionele ballenbak. De nadruk ligt op het welbevinden van kinderen en hun sociaal-emotionele ontwikkeling. Spellen, rekenen, lezen, schrijven: veel scholen wekken de indruk dat dat minder belangrijk is. Leerlingen kijken zelf hun werk na en daar houdt het mee op. Dus blijft je kind moeite houden met vermenigvuldigen of gaat zijn werkwoordspelling maar niet vooruit? Grote kans dat zijn leerkracht hem er niet op aanspreekt, laat staan dat hij uitlegt hoe je kind die onderwerpen wel onder de knie krijgt. Door het ontbreken van feedback van de leerkracht leren kinderen niet hoe ze moeten leren.

Inzicht

Tegelijkertijd wordt op het voortgezet onderwijs veel gevraagd van kinderen. Docenten vertellen ons dat er in de onderbouw steeds meer nadruk ligt op inzicht. Bovendien worden scholen meer dan vroeger afgerekend op prestaties. Leerlingen moeten dus kunnen leren, anders redden ze het niet. Want als ze lage cijfers halen, krijgen ze al snel het advies een niveau te zakken.

Intussen gaat de discussie over de toekomst van ons onderwijs volop door, zie bijvoorbeeld #onderwijs 2032. Daarbij gaat het vooral over de vaardigheden die kinderen moeten hebben om later mee te kunnen komen in de samenleving, in het bijzonder op de arbeidsmarkt. Die vaardigheden worden wel aangeduid als '21st century skills'. Daarmee worden competenties bedoeld als samenwerken, creativiteit, ict-geletterdheid, communiceren, probleemoplossend vermogen, kritisch denken en sociale en culturele vaardigheden.

'Leren' klinkt naast dit lijstje bijna ouderwets. Maar dat is schijn. Geen werkgever neemt je tegenwoordig nog aan zonder diploma en steeds meer vervolgopleidingen eisen hoge cijfers voor toelating

Magie

Te veel leerlingen lukt het niet goed om aan die eisen te voldoen, omdat ze nooit hebben geleerd hoe ze moeten leren. Zij beschouwen leren als iets magisch: je kunt het of je kunt het niet. Dat is slecht voor die leerlingen en lastig voor hun ouders die hen vaak tevergeefs proberen te helpen. Het is ook onhandig voor middelbare scholen, die dat tekort niet met een studieles in de week kunnen compenseren. Maatschappelijk gezien is het bovendien kapitaalvernietiging, want veel kinderen kunnen meer dan nu wordt gedacht.

Het is ook niet nodig, want bijna iedereen kan beter worden in schoolvakken. Maar dan moet er in het onderwijs wel meer nadruk worden gelegd op het leren zelf, te beginnen in het basisonderwijs.

Geen hippe nieuwe skill, maar wel een waar elke leerling iets aan heeft. Of je nou vmbo, havo, vwo of gymnasium doet. Of je wat moeilijker leert of een gemiddelde leerling bent, of misschien wel hoogbegaafd. Leren doe je door te oefenen, van je fouten te leren, systematisch en nauwkeurig te werken, te plannen en door te zetten. Dat zijn de 'skills' die elke leerling nodig heeft. Ook in de 21ste eeuw.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.