Opinie

Basisonderwijs is één groot Walibi-pretpark voor commerciële organisaties

Het onderwijs gaat ten onder aan een heilloze symbiose van respectloze afrekencultuur en toetsgekte.

Foto Aurélie Geurts

De 'professionalisering' van het basisonderwijs wordt vooral op gang gebracht door de basisscholen af te rekenen op een Eindtoets Primair Onderwijs. Die afrekening is in strijd met de opdracht van Passend Onderwijs. Iedereen op de reguliere basisschool binnenboord willen houden en dan aan het eind basisscholen beoordelen op een landelijk gemiddelde van leerprestaties via een eindtoets is onmogelijk .

Aan mijn school haalde maar liefst 45 procent van de kinderen een havo/vwo-score, maar door het opvangen van een kind met een laag IQ en een kind met 'net geen' dyscalculie kwam het gemiddelde op een kleine groep van 18 kinderen toch net onder het landelijk gemiddelde uit.

Een eenvoudig rekenkundig beginsel leert dat de onbetrouwbaarheid van een gemiddelde toeneemt, naarmate het aantal waarover dat wordt berekend afneemt. Maar politiek en inspectie hebben daar lak aan. Lak aan kennis van zaken en daarmee aan de ethiek van hun eigen benadering van onderwijs, leerkrachten en kinderen. Lak aan het vakmanschap van leerkrachten, maar vooral ook lak aan de essentie van de ontwikkeling en het welzijn van kinderen.

Dit alles als gevolg van een heilloze symbiose van respectloze afrekencultuur en toetsgekte. Toetsgekte, met de eindtoets in groep 8 en tussentoetsen vanaf groep 1. Jazeker, groep 1, dus 4-jarige kindertjes. Het wezenlijke, opvoedkundige en onderwijskundige element van rijping telt ook bij de allerjongsten aan school niet meer. Mag niet meer. Toetsen ook met de jongste kinderen, ongeacht hun rijpingsfase, op hetzelfde moment en met dezelfde inhoud en hetzelfde niveau van de toetsen. In het kader van het tot dominant dogma verheven adagium: 'meten is weten'.

En er wordt geoefend, gestampt, gedrild en herhaald, al of niet met extra programma's en hulp binnen of buiten de klas en in formats gegoten die leeg worden aangeleverd door de gespecialiseerde interne begeleider.

En de meester en de juf worden gevraagd en uitgevraagd en nagelopen op het dagelijks en eindeloos repeteren van een Gebetsmühle bij alle onderdelen: terugblik, doelstelling (aan de kinderen!), interactieve instructie, gedifferentieerde instructie, begeleide inoefening, verwerking en evaluatie (met de kinderen) van de les. De leerkrachten moeten deze hoofdcategorieën en een onderliggende oceaan aan subcategorieën internaliseren. Dat wil zeggen, ze moeten er 's nachts wakker voor gemaakt kunnen worden om het riedeltje van voren naar achteren zonder nadenken te kunnen opzeggen. Zowat als ten tijde van de maoïstische Culturele Revolutie.

Willem Riemersma, schoolmeester te Broeksterwoude (Friesland).

Zelf nadenken voor de leerkracht is uit den boze. Leerkrachten worden hier in tegenstelling tot Finland niet meer vertrouwd. Er moeten batterijen toko's en legioenen functionarissen met hun speeltjes van advisering en bijscholingscursussen over de leerkrachten worden uitgestort.

Het basisonderwijs is één groot Walibi-pretpark voor commerciële organisaties. In het kader van zogenaamde professionalisering van het onderwijs. Een andere titel voor een bijna gelijk programmaatje is snel bedacht, wordt door de kippenbrilletjes van overheid en inspectie vlotjes goedgekeurd en vindt dan snel een plaats in de verkoop via old boys and young ladies networks. De Kamers van Koophandel hebben er zo ook alle dagen weer klanten en inkomsten bij. De ene hand warmt de andere.

Hiermee wordt kostbaar onderwijsgeld verkwist, voor marginale en bijwijlen ook nog contraproductieve effecten in de klas en bij het kind. Mensen die handenvol geld kosten in onnutte bullshit-functies, wat niets oplevert omdat hun niets uit de handen komt. De schoffel erin dus. En laat de politiek en de inspectie er maar de blaren van op de handen krijgen. Wij leerkrachten willen dan wel adviseren over wat in het vuur gesmeten kan worden. Dat levert in de scholen in Friesland ook essentiële ruimte op voor het Fries als tweede rijkstaal.

Om een eind te maken aan de afrekencultuur van scholen op een eindtoets en daarmee ook aan de commercialisering van onderwijsbegeleiding en daaraan inherente geldverspilling, stel ik alle basisscholen voor de eerstvolgende eindtoets in april 2018 niet af te nemen. Zolang er geen duurzame oplossing is voor het beëindigen van de toetsgekte. Een uurtje staken treft ouders en kinderen, al is het een duidelijk signaal. Maar we moeten aan op werkelijk effect. Staken met een eindtoets lijkt mij eerder een schot in de roos.

Willem Riemersma, schoolmeester te Broeksterwoude (Friesland).

Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.