Basisinkomen maakt afschaffen minimumloon mogelijk

Beeld thinkstock

In zijn kritiek op het basisinkomen (O&D, 19 mei) negeert Raymond Gradus de positieve effecten en kijkt hij alleen naar de negatieve. Gradus beweert dat het basisinkomen niet solidair is, omdat niet alle sociale voorzieningen kunnen worden afgeschaft en er aanvullende voorzieningen nodig zijn, bijvoorbeeld voor arbeidsongeschikten en voor het afbouwen van loon van werklozen. Ik ken echter geen voorstander van een basisinkomen die dat zou ontkennen.

En dan nu de voordelen. Er zijn positieve gedragseffecten, sociaal en economisch. De sociale effecten zijn misschien de belangrijkste, maar ik concentreer me hier op de economische omdat ik weerwoord geef op het stuk van een econoom.

Het basisinkomen maakt het mogelijk het minimumloon af te schaffen. Mensen zullen bereid zijn om boven het basisinkomen een relatief laag loon te accepteren, waardoor velerlei werk en sociale activiteiten (bijvoorbeeld in de zorg) betaalbaar worden. Met andere woorden, loon wordt door vraag en aanbod bepaald en de vraag naar arbeid zal toenemen.

Economische activiteit

Uitkeringstrekkers worden niet meer ontmoedigd om betaald werk te nemen (momenteel worden inkomsten afgetrokken van de uitkering, bij een basisinkomen niet). Zij worden niet beperkt in andere activiteiten of opleiding die hun kwalificatie voor de arbeidsmarkt vergroten. Men kan sociale activiteiten zonder of tegen lage vergoeding aanbieden, omdat men kan terugvallen op het basisinkomen. Dat zal besparingen opleveren.

Het basisinkomen verschaft een basis voor ondernemerschap doordat men uit een baan kan stappen - en die vrij maken voor werklozen - om een bedrijf te beginnen, terwijl men tijdens de moeilijke eerste jaren kan terugvallen op het basisinkomen. Dat levert nieuwe economische activiteit en werkgelegenheid op.

Deze effecten zijn onzeker. Het feit dat ze niet bekend en dus niet te berekenen zijn, mag geen reden zijn ze dan maar buiten beschouwing te laten. Ik pleit voor lokale experimenten, op gemeentelijk niveau, om meer inzicht te krijgen in deze gedragseffecten.

Het centrale probleem van een basisinkomen is inderdaad dat het op het eerste gezicht, bij ongewijzigde structuur, een behoorlijke verhoging van de belastingen vergt. Dat kan echter meevallen, misschien sterk meevallen, op grond van genoemde positieve effecten.

Laten we die onderzoeken in plaats van ze te negeren. In de nieuwe Participatiewet staat een artikel dat met ontheffingen dergelijke experimenten in gemeenten mogelijk maakt. Als men decentralisatie naar gemeenten wil in de participatiesamenleving: hier ligt een kans.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden