'Bart Smit voelde met die folder de mentaliteit van (sommige!) vrouwen aan'

Toen actrice en schrijfster Anne Rats op de Facebookpagina van Bart Smit kritiek uitte op de stereotype reclamefolder van de speelgoedwinkel, logen de reacties er niet om. Het hatelijke commentaar kwam vooral van vrouwen. 'De onwil in de reacties van deze vrouwen bewijst hoe diep het stereotype erin zit.'

Bart Smit-winkel.Beeld anp

Een bizarre speelgoedbrochure: op een rozegekleurde pagina staan foto's van meisjes die in de weer zijn met stofzuigers, schoonmaakkarretjes, strijkijzers. 'Er staat: 'Zo goed zijn als mama, dat wil jij ook!' Volgende pagina: 'Als koken je droom is'. Nog steeds alleen maar meisjes. Ik blader door: jongens die spelen met radiografisch bestuurbare auto's en helikopters, klusbanken en vliegtuigjes. 'Alleen voor stoere piloten' staat erbij. De zin 'Zo goed zijn als mama...' blijft door mijn hoofd spoken, want ik ben geschrokken van het beeld: het meisje dat het voorbeeld van haar moeder wil volgen. En dat voorbeeld bestaat dus uit een stofzuiger en een strijkijzer.

Ik plaats een bericht op de Facebookpagina van de betreffende speelgoedwinkel, waarin ik probeer uit te leggen dat ik ontzettend verbaasd ben over de boodschap die de brochure geeft. Ik maak me zorgen over de sekse-definiëring van het speelgoed en over de stereotype rolverdeling die eruit spreekt.

Ook speelgoedwinkel heeft verantwoordelijkheid
Ik probeer uit te leggen dat een speelgoedwinkel (hoe onbewust ook) zijn invloed heeft op de opvoeding van kinderen en dat ik vind dat een winkel zijn verantwoordelijkheid moet nemen, niet moet meedoen met het aanleren van seksistische gedachtepatronen bij jonge kinderen. Die krijgen dat namelijk, als we niet oppassen, met de paplepel ingegoten. Een vriend van mij heeft een zoon wiens lievelingskleur, tot de kleuterschool, roze was. Na de eerste dag wilde hij zijn roze broek niet meer aan want 'die is voor meisjes'.

We leven in een maatschappij waarin kinderen onbewust razendsnel leren dat er dingen zijn die 'voor meisjes zijn' en die 'voor jongens zijn'. Onze ideeën over wat het inhoudt om 'man' en 'vrouw' te zijn, zijn dus voor een belangrijk deel cultureel bepaald en worden in stand gehouden door het blijven imiteren en herhalen ervan. Ik ben bang dat dat ons bewust en onbewust beperkt in ons leven, in het benutten van onze talenten. En dat het onze kinderen zal beperken. Zowel onze zoons als onze dochters.

Weinig steun van vrouwen
De reacties op mijn bericht liegen er niet om. En het wrange is: het gros van het hatelijke commentaar komt van vrouwen. Ik schrik van de enorme muur van weerstand die ze opbouwen: reacties als 'Pffff ga je ergens anders druk om maken', 'Als je je hier druk over maakt, leid je een vreugdeloos leven' en 'Dat is nou eenmaal zoals het geregeld is in het leven' zijn niet van de lucht. En die laatste reactie vind ik misschien nog wel het ergste.

Waarom krijg ik zo weinig steun van vrouwen? Ik blijf, ondanks dat ik mezelf beloofd had dit niet te doen, de commentaren lezen. 'Meisjes doen nu eenmaal hun moeder na, daar is niets mis mee.'

Het wordt me langzaam duidelijk dat de speelgoedwinkel met zijn jaren '50-brochure de mentaliteit van (sommige!) vrouwen in Nederland goed heeft aangevoeld. Het lijkt wel alsof ik met mijn vragen wroet in iets waar vrouwen niet in gewroet willen hebben: het leven moet overzichtelijk zijn en dat vrouwen een ondergeschikte rol spelen? Zo is het gegaan, zo is het goed en zo zal het moeten blijven: je wilt tenslotte niet gedwongen worden om je eigen keuzes in twijfel te trekken.

Ik denk terug aan Jet Bussemaker en haar opmerking over hoe vrouwen zichzelf en hun talenten aan de wereld onttrekken omdat ze huismoeder willen zijn. En hoe keihard ze daarop afgerekend werd.
'Ga strijken' schrijft alweer een vrouw. Ik denk dat zij te hard heeft ingestampt gekregen dat dat haar taak is. Ik snap nu dat de onwil in de reacties van deze vrouwen bewijst hoe diep het stereotype erin zit.

Anne Rats is actrice en schrijfster.

 
Het lijkt wel alsof ik met mijn vragen wroet in iets waar vrouwen niet in gewroet willen hebben: het leven moet overzichtelijk zijn en dat vrouwen een ondergeschikte rol spelen? Zo is het gegaan, zo is het goed en zo zal het moeten blijven: je wilt tenslotte niet gedwongen worden om je eigen keuzes in twijfel te trekken.
Een pagina uit de folder van Bart Smit.Beeld Bart Smit
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden