Opinie

Barcelona is bron van inspiratie voor Europa

Barcelona moet het brandpunt van een Europese democratiseringsbeweging worden.

Barcelona, 24 mei: Aanhangers van de linkse coalitie van Ada Colau vieren stembusoverwinning. Beeld AP

Iets minder dan een jaar geleden presenteerde een groep van activisten en progressieve organisaties een plan om het stadsbestuur terug te winnen voor de bevolking. Wij zijn het burgerplatform Barcelona en Comú (Barcelona Tesamen). Zondag zijn wij er in geslaagd burgemeester Xavier Trias naar huis te sturen en het bestuur van de stad weer ten dienste te stellen van haar inwoners.

Vanaf het begin hadden wij het gevoel dat onze beweging een grotere betekenis heeft dan enkel de stad Barcelona. Weliswaar zijn sommige van de problemen waaraan we willen werken specifiek voor onze stad, zoals de schandalige hoeveelheid huisuitzettingen en de negatieve bijeffecten van een uit de hand gelopen massatoerisme. Maar veel van onze zorgen worden gedeeld door stadsbewoners over heel Europa en in grote delen van de wereld. In het bijzonder de groeiende ongelijkheid en een klasse van beroepspolitici die vervreemd is van de alledaagse realiteit en bezoedeld door corruptie.

Democratie creëren

Ons wordt verteld dat we in een democratie leven. Maar veel van de belangrijkste beslissingen die onze levens beïnvloeden zijn ons uit handen genomen. Ons wordt verteld dat wij niet weten wat goed voor ons is, dat we het beter aan experts kunnen overlaten. De Spaanse regering ontzegt de burgers van Catalonië het recht om te besluiten over de Catalaanse toekomst, de EU houdt geheime onderhandelingen over TTIP, en internationale financiële instituties spelen Russische roulette met onze economieën.

We kunnen ons niet neerleggen bij deze uitkomst. Het is tijd om de soevereiniteit weer terug te eisen voor het volk, om een democratie te creëren die haar naam waardig is. Wij van Barcelona en Comú, wij denken dat deze democratiseringsbeweging het best van onderop vormgegeven kan worden, vanuit onze steden.

Wat ons sterkt in onze overtuigingen is dat wij niet de enigen zijn die zo denken. Ik bezocht Griekenland op de vooravond van de nationale verkiezingen. Ik was onder de indruk van het werk dat Syriza al verzet had op lokaal niveau, om de situatie van mensen te verbeteren in steden in Attica.

Steunverklaringen

Afgelopen week heeft Barcelona en Comú meer dan honderd internationale steunverklaringen voor haar campagne ontvangen, van intellectuelen als Noam Chomsky en Slavoj Zizek, van activisten en schrijvers als Nawal El Saadawi en Zakes Mda, tot politieke leiders als Natassa Theodorakopoulou van Syriza. Zij zijn allen overtuigd dat de overwinning van Barcelona en Comú de potentie heeft om als inspiratie te dienen voor vergelijkbare bewegingen in steden elders in de wereld.

Maar wat houdt het eigenlijk in, burgers die het bestuur over hun stad terugeisen? Het antwoord zal variëren van plek naar plek. Een ding is duidelijk: het is niet genoeg om verkiezingen te winnen, het gaat erom de regels van het spel te veranderen. Een van de eerste dingen die we deden met Barcelona en Comú was een crowdsource campagne om een code van ethiek te formuleren voor ambtsdragers. Om te zorgen dat wij aan de hoogste standaarden voldoen en dat wij ter verantwoording geroepen kunnen worden als dat niet het geval is. De code betreft onder meer het salaris, een termijnlimiet voor gekozen bestuurders en een einde aan de draaideur tussen de politiek en de raden van bestuur van het bedrijfsleven. Dergelijke maatregelen voorkomen dat wij net zo worden als degenen die wij willen vervangen.

'Smart City'

Het terugeisen van een stad betekent ook beslissingsmacht in handen geven van gewone mensen. Dit betekent niet enkel dat burgers mogen stemmen over besluiten die van boven vormgegeven worden, het betekent ook dat zij de mogelijkheid krijgen nieuwe initiatieven van onderop vorm te initiëren.

Er wordt gezegd dat Barcelona een 'Smart City' is. Een intelligente stad dus, maar dat heeft enkel betekenis als wij de collectieve intelligentie van inwoners werkelijk aanwenden. We hebben onze verkiezingsmanifest op een open, participatieve manier vormgegeven. Meer dan vijfduizend mensen hebben deelgenomen aan het proces. Het resultaat is een programma gericht op het garanderen van grondrechten, het leefbaar maken van de stad en het democratiseren van publieke instituties. Het is een levend document, het begin van een diepgaand gesprek met burgers, dat door zal gaan in de komende jaren.

Tot slot betekent het terugeisen van een stad, dat vrouwen daarin een centrale rol spelen. Vrouwen in Barcelona worden harder getroffen door armoede en onzekere arbeidscontracten. Daar moet een einde aan komen. Net als de uitsluiting van vrouwen uit de kringen van politieke en economische macht. Ik ben ontzettend trots. Niet alleen omdat meer dan de helft van de kandidaten op onze verkiezingslijst vrouwen zijn. Maar ook omdat ons programma gebaseerd is op feministische principes en dat het bestrijden van sekseongelijkheid centraal zal staan in onze politiek.

We zijn trots op de geschiedenis van Barcelona, als laboratorium van nieuwe burgerbewegingen en als een wereldstad met een internationalistisch perspectief. Nu willen we Barcelona tot het brandpunt maken van een netwerk van rechtvaardige en democratische steden. Barcelona is slechts de eerste stap.

Ada Colau, burgemeester van Barcelona namens burgerplatform Barcelona en Comú. Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden