Interview Babah Tarawally

Babah Tarawally over het debat rondom kleur en identiteit: ‘Van zwart-witdenken word je depressief’ - Afrikablog

Babah Tarawally, een Sierra-Leoons-Nederlandse schrijver en gespreksleider, maakt zich zorgen over het debat over kleur en identiteit. Vooral met het oog op de komende generatie, waartoe zijn twee dochters behoren; hun moeder is een witte Nederlandse. Voor hen schreef hij het net verschenen boek Gevangen in zwart-witdenken, en hoe we kunnen ontsnappen (uitgeverij Ten Have).

De bus met activisten tegen Zwarte Piet wordt tegengehouden door tegenactivisten bij Joure, 18 november 2017. Beeld Joris van Gennip

‘Ik zelf behoor tot de dankbare generatie’, schrijft hij, dankbaar voor de kansen die hij kreeg in Nederland, 23 jaar geleden, na te zijn ontsnapt aan een gruwelijke oorlog in Sierra Leone. Tarawally (1972) beschrijft hoe hij door stelselmatig nare ervaringen toch bitter werd en hij begrijpt dat jongeren een militantere houding aannemen. Maar goed is het niet.

De felheid van jonge zwarte activisten baart u zorgen, schrijft u. Waarom?

‘De manier waarop het debat de laatste jaren wordt gevoerd – over identiteit en Zwarte Piet bijvoorbeeld – is zo heftig dat je verzeild raakt in een depressie. Dat zie ik bij veel jongeren. Ik heb het zelf ook meegemaakt: het gevoel dat het niet meer goed komt.

‘Het is een vorm van zwart-witdenken of wij-zijdenken: bij protestacties is er geen bereidheid om naar een ander verhaal te luisteren, je manier van denken aan te passen, geen besef dat er altijd een ook ander perspectief bestaat. Ik ben bang dat je niets bereikt met zo’n houding.

‘Het gaat om kleine minderheden, aan de extreem-linkerkant maar ook aan de extreem-rechtse, witte kant. Ook Wilders en witte, extremistische activisten werken zich in een depressie. De grote meerderheid in het midden durft zich niet meer uit te spreken en hoe donkerder de situatie wordt voorgesteld, hoe meer wij in het midden ook depressief dreigen te worden.’

U schrijft dat u zelf ook twintig jaar gevangen zat in zwart-witdenken. Van uzelf of van anderen?

‘Allebei. Toen ik in Nederland aankwam, leerde ik mezelf voor het eerst als een zwarte man te zien. Dat kwam door de manier waarop naar mij werd gekeken. Bij de immigratiedienst moest ik bewijzen dat ik voor een oorlog was gevlucht en niet voor het geld kwam. Ik was geschokt dat ik niet meteen werd geloofd – alsof ik mijn familie had laten vermoorden om hier te kunnen komen. Dat heeft me onzeker gemaakt, ik heb er een minderwaardigheidscomplex van gekregen. Ik zat gevangen in het zwart-witdenken van de samenleving. Ik heb altijd geweigerd een ‘asielzoeker’ te zijn in plaats van mijzelf. Je leert dat je keihard moet schoppen om te worden gehoord, dat je je moet laten gelden. Daardoor zag ik de wereld ook alleen nog maar in zwart en wit.’

Babah Tarawally Beeld r/v

Hoe wist u los te komen uit deze kluwen?

‘Wat mij heeft geholpen is de Afrikaanse filosofie van ubuntu. Die gaat voorbij het wij-zijdenken: ‘zij’ bestaat niet, de gemeenschap staat centraal. Ik besloot anders te gaan leven, positiever.

‘Ik kan niet geloven dat alle witte Nederlanders ons niet moeten. Ik geloof dat er zelfs in de tijd van de slavernij witte mensen waren die ertegen waren. Het is niet waar dat alle witte Nederlanders eigenlijk racisten zijn. Als je mensen zo benadert in gesprekken volharden ze alleen maar in hun ideeën. Je duwt zelfs witte mensen die zwarte goedgezind zijn in een hoek, als je ze uitmaakt voor racist. Mijn ex-partner is wit, ik weiger te denken dat zij en haar familie, die zo goed voor mij zijn, racisten zijn.’

Heeft u praktische tips voor wie wil loskomen van zwart-wit-denken?

‘Ik kijk weinig of geen televisie meer. Ik heb me grotendeels teruggetrokken van Facebook. Vroeger gingen we samen demonstreren, nu zit iedereen zich achter zijn computer boos te maken. Ga offline. Vanmorgen klaagde een kennis bijvoorbeeld over iemand op Facebook en dat hij ‘ik waarschuw je’ ging posten. Ik zeg: bel die persoon op en ga erover praten.

‘Het begin is dat je je bewust wordt dat je in zwart-wit denkt. Als je ophoudt anderen de schuld te geven, ben je op de goede weg. Het gaat vaak om kleine dingen: ik ging mijn witte buurman groeten en daarna groette hij ook mij. We gingen eens koffie drinken. Wek positieve reacties; wat je uitstraalt, krijg je terug.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.