Auto's ondersteboven keren is weinig effectief

Een speurhond controleert een vrachtwagen op vluchtelingen. Beeld anp

Politie-auto's met blonde, geüniformeerde Vikingen omsingelen mij op de E45 tussen Flensburg en Aabenraa. Op de eerste Deense parkeerplaats langs het asfalt stellen ze zich op in een rij bij het linkerportier. Alle keren dat ik eerder in mijn leven door uniformen van de weg werd geplukt, lag die weg in het voormalige Oostblok. Ik vertoon nu dan ook reflexen die handig zijn voor correspondenten in Oost-Europa. Ik lach vriendelijk en steek mijn hand uit. De geüniformeerde Vikingen weigeren die hand als waren zij imams en ik Rita Verdonk. Ik noem de naam van de Deense minister die ik ga interviewen, in Oost-Europa een fijn middel om uniformen tot vriendelijk gedrag te verleiden: deze buitenlander kent mensen hogerop. De Vikingen kijken mij nu aan alsof ze psychiatrische opname overwegen.

Pas als ze mijn hele auto binnenstebuiten hebben gekeerd op zoek naar Syriërs, Soedanezen en substanties - dank daarvoor, ik wist niet dat ik reservenummerborden onder het reservewiel had liggen! - is er een douanier die ontdooit. Van hem hoor ik dat de Deense grenspolitie auto's bij de Duits-Deense grens steekproefsgewijs controleert en dat de mijne in de prijzen is gevallen. Stel dat ik lid was geweest van het Duitse Peng Collective dat ons oproept vluchtelingen Fort Europa binnen te smokkelen zoals ze vroeger het Oostblok werden uitgesmokkeld. In Fort Denemarken was ik mooi met mijn Syriërs tegen de lamp gelopen.

Bovenstaande vond plaats voordat het Deense equivalent van de PVV, de Dansk Folkeparti (DF), bij de parlementsverkiezingen ruim 20 procent van de zetels behaalde. Als voorwaarde voor steun aan de nieuwe regering eiste de DF herinvoering van nationale grenscontroles. De douane anticipeerde al op die uitslag. De meeste stemmen haalde de DF in de gemeente waar ik van de weg werd gehaald, Aabenraa bij de grens.

Na die ontmoeting met de Vikingen had ik het rare gevoel een glimp van zowel Europa's verleden als de toekomst te hebben opgevangen. De uiterste consequentie van kiezers die hoge muren tegen migranten eisen, is immers een verdere groei van anti-immigratie-partijen en het herstel van nationale grenscontroles. The New York Times-commentator Ross Douthat stelde in de Volkskrant dat 'het verlangen naar nationale controle over het immigratiebeleid weleens minstens zo gevaarlijk kan zijn voor het Europese project' als Griekenland in de eurozone.

Andere landen in de Schengenzone hebben Denemarken berispt. Maar wie weet loopt Denemarken gewoon op de troepen vooruit - de DF was er ook eerder dan de PVV. Meer dan driekwart van de Denen stemde trouwens niet op de DF. De helft daarvan vindt dat Denemarken meer vluchtelingen kan opvangen. Er is echter een apolitiek argument tegen het ondersteboven keren van auto's bij landsgrenzen: het is weinig effectief. Een feit van de 20ste eeuw met al zijn douaniers en slagbomen is dat de betere smokkelaars zich er nooit door lieten afschrikken.

Het is als met strenge belastingcontroles: brave burgers laten zich doorlichten, minder brave hebben hun mazen. De Deense minister die ik interviewde is nu minister-af en stelt onomwonden dat die grenscontroles er alleen zijn om kiezers te behagen, net als de Deense kroon. De facto hebben Denen de euro allang: als de euro devalueert, devalueert hun kroon. Robuuste grenscontroles komen tegemoet aan dezelfde sentimenten: ons dorp blijft Deens en wordt goed bewaakt. Maar wat doorgaat voor zelfbehoud, is zelfbedrog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.