Column Ionica Smeets

Australiërs zijn gemiddeld miljonair, maar daar hebben de meeste Australiërs helemaal niks aan

Goed nieuws voor Australiërs deze zomer: ze zijn gemiddeld miljonair. Hun bureau voor statistiek berekende dat het gemiddelde vermogen per huishouden onlangs gestegen is tot iets meer dan een miljoen Australische dollars (zo’n 628 duizend euro). Maar daar heeft de gemiddelde Australiër natuurlijk helemaal niets aan. Of zoals de Australische wetenschapper Darren Saunders grapte: ‘Gemiddeld hebben Marie Curie en ik ieder een Nobelprijs.’

Als het gemiddeld goed gaat, dan kunnen er grote groepen zijn waarmee het helemaal niet zo lekker gaat. Zeker bij data die niet netjes symmetrisch om zo’n gemiddelde zijn verdeeld. Vermogen is daar een typisch voorbeeld van: een kleine groep rijken trekt het gemiddelde flink omhoog. In Australië bezit de armste 20 procent van de bevolking bijvoorbeeld minder dan 1 procent van het totale vermogen. In die groep heeft het gemiddelde huishouden een vermogen van iets meer dan 35 duizend dollar, ongeveer 22 duizend euro.

In een geweldige strip van Saturday Morning Breakfast Cereal vraagt een priester aan God waarom er nare dingen gebeuren met goede mensen. God reageert verbaasd: ‘De gemiddelde persoon heeft een goed bestaan en het is bijna elk jaar beter geworden vanaf het begin.’ Waarop de priester voorzichtig informeert of God alleen kijkt naar gemiddeld menselijk welzijn zonder naar de individuele variantie te kijken. God zegt: ‘Natuurlijk, wat maakt dat nou… HOLY SHIT’. Gevolgd door kreten als ‘O man! Ah! Wow. 100.000 jaar van… wow.’ En ‘O, nee. Afrika!’ Waarna de priester in zijn preek concludeert: ‘Gods wegen zijn ondoorgrondelijk.’

Daar denk ik dus altijd aan als ik lees dat iets gemiddeld heel goed gaat. Vaak is het bij dit soort beweringen goed om even te kijken naar hoe de cijfers verdeeld zijn rond dat gemiddelde. Zijn er groepen die ver van het gemiddelde afliggen? Ook is het handig om te kijken of je de mediaan kunt vinden. Die geeft aan wat de middelste waarde is: precies de helft van de mensen zit daar boven en de andere helft zit er onder. In Australië ligt de mediaan van bezit per huishouden bijvoorbeeld op ruim een half miljoen dollar. Niet slecht, maar het is de helft van dat gemiddelde miljoen.

Soms is het gat tussen gemiddelde en mediaan nog veel dramatischer. Zo hebben Amerikaanse gezinnen gemiddeld ongeveer 100 duizend dollar gespaard voor hun pensioen. Ik liet dit laatst zien aan pensioenexperts en die begonnen meteen een discussie over de vraag of dat bedrag hoog genoeg is (spoiler: nee). Maar ik maakte me nog meer zorgen over het woord gemiddeld dan over dat bedrag van 100 duizend euro. Want de mensen die miljoenen op de bank hebben voor hun oude dag, trekken het gemiddelde bedrag enorm op. In dit geval bleek de mediaan 5.000 dollar. Dus de helft van alle Amerikaanse gezinnen heeft minder dan 5.000 dollar gespaard voor hun pensioen. Gemiddeld hebben ze een ton opzij gezet, maar de helft heeft bijna niets.

Kortom: als iets gemiddeld goed gaat, is het altijd slim om even te kijken of er misschien groepen zijn waarbij het helemaal niet zo lekker loopt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden