Opinie

Associatieverdrag met Oekraïne verdient betere tegenstanders

De EU verdient een betere oppositie dan die wordt geleverd door het EU-burgercomité.

Thierry Baudet werft handtekeningen voor een referendum over het Associatieverdrag met Oekraïne.Beeld anp

Woensdag 14 oktober las ik een opiniebijdrage van Pepijn van Houwelingen van het EU-burgercomité over de redenen waarom de EU géén associatieverdrag met Oekraïne zou moeten sluiten. Diezelfde avond zag ik in Nieuwsuur een discussie over hetzelfde onderwerp met antiwoordvoerder Thierry Baudet. Ik maak me ongerust over zowel het niveau van de argumenten als over de achterliggende bedoeling. Daarom enkele opmerkingen.

Het zogenaamde EU-burgercomité heeft beëindiging van het Nederlandse lidmaatschap van de EU als doel. Dat mag, en vanuit die achtergrond is natuurlijk elk associatieverdrag ongewenst. Maar zeg dat er liever eerlijk bij.

Van Houwelingen en Baudet gaan beiden fundamenteel uit van de veronderstelling dat associatie leidt tot lidmaatschap. Wat Van Houwelingen ook voor algemene intenties en wenselijkheden uit de inleiding op het verdrag moge citeren (daar staat bijvoorbeeld ook het belang van wederzijdse kennismaking van de burgers), het gaat om de concrete doelstellingen van hoofdstuk 1, en daar staat niks over een proces dat leidt tot lidmaatschap. Zijn vergelijking met een koopcontract is onzin.

Anders dan Turkije is Oekraïne zelfs geen kandidaat-lid. De Nederlandse regering heeft bij de parlementaire behandeling uitdrukkelijk uitgesproken dat er geen sprake is van een stap op weg naar lidmaatschap. Bovendien weten we allemaal dat zo'n kandidatuur nog allerminst zomaar leidt tot lidmaatschap. Turkije is kandidaat-lid sinds 1963 en, lees het vooral na, ook daarin staan in de inleiding vergelijkbare intenties en wenselijkheden.

'Politieke herovering'

Terzijde: Van Houwelingen beweert dat de term 'politieke herovering' in het verdrag (hij wijst er zelf op: een vertaalfout, bedoeld is 'hervorming') niet anders dan als oproep tot oorlog met Rusland kan worden uitgelegd. Dat is erger dan onzin, dat is goedkope stemmingmakerij. Het is een taalfout, maar wel heel ernstig vindt hij: alle parlementariërs hebben die term zomaar over het hoofd hebben gezien.

Tja, als in dat verdrag tot twee keer toe in hoofdstuk- en paragraaftitels vetgedrukt de term politieke hervormingen staat, en de term herovering staat in dit verband: 'Overtuigd van de noodzaak voor Oekraïne om de politieke, sociaaleconomische, juridische en institutionele heroveringen door te voeren', dan schat ik die parlementariërs wel slim genoeg om het foutje te begrijpen.

Baudet en het Comité op de website hebben het over een onwenselijke provocatie van Rusland. Baudet doet daar een schepje bovenop: het land verkeert in burgeroorlog, zo'n land wil je toch niet in de EU? Dat is erger dan stemmingmakerij. Baudet maakt zich inderdaad waar als zegsman voor Poetin. Want waarom is er daar oorlog? De Oekraïense bevolking heeft zich in 1991 met een meerderheid van 91 procent uitgesproken vóór onafhankelijkheid. Poetin is degene die de oorlog heeft veroorzaakt.

Niet de angst om Poetin boos te maken maar het respecteren van de Oekraïense wens tot onafhankelijkheid en samenwerking moet centraal staan. Het verdrag geeft daar een goede invulling aan.

Dat daarbij overbodige provocaties ongewenst zijn is zeker waar. De liberale voorlieden Van Baalen en Verhofstad hebben zich daar in februari 2014 met hun gratuite optreden in Kiev tijdens de opstand tegen Janoekovitsj, waar ze het EU-lidmaatschap inderdaad bijna op een presenteerblaadje aanboden, helaas wel degelijk schuldig aan gemaakt.

Kissinger

Interessant wordt het als Baudet verwijst naar Kissinger. Deze oude Realpolitiker zou het met hem eens zijn. Kissinger is inderdaad een groot tegenstander van een terugkeer van de Koude Oorlog maar wil wel de Krim terug van de Russen. Zover gaan dacht ik Van Baalen en Verhofstad niet eens...

Baudet verwijt de EU ook nog eens dat ze in het spoor loopt van de door iedereen verafschuwde neocons, die de oorlog tegen Irak op hun geweten hebben. Goed te weten dat Baudet daar kennelijk ook tegen was, maar het vergelijken van het ontketenen van een oorlog met het associatieverdrag is natuurlijk weer een enorme overdrijving en als zodanig klinkklare onzin.

Baudet wil van de hele EU af. Terug naar de oude natiestaat die hij ziet als basis voor de democratie, zoals hij augustus 2014 de Vlaamse beweging bij de IJzerwake toevertrouwde. De EU als instrument en symbool voor de vrede in Europa vindt hij onzin, de PVV is voor hem de avant-garde. Dat mag allemaal, maar dan weten we in elk geval in welk perspectief we hem moeten plaatsen.

De EU heeft vele nadelen, zoals de ongeclausuleerde keuze voor de vrije markt-economie (dat staat helaas óók in het associatieverdrag), de absurde privatisering van nutsvoorzieningen, de verplichte openbare aanbestedingen, de zwak ontwikkelde sociale kant.

De centralisatie moet zeker niet almaar doorgaan zonder democratische goedkeuring. Maar als puntje bij paaltje komt speelt de EU al decennia een historische, nauwelijks te onderschatten rol in de ontwikkeling van een vreedzaam, democratisch en stabiel Europa.

De EU verdient waarachtig een betere oppositie dan deze verongelijkte, verontwaardigde, eng nationalistische kleinburgers vol vooroordelen leveren.

Hans Boer was 12 jaar lid van Provinciale Staten van Groningen voor de PSP en later GroenLinks. Van GroenLinks is hij geen lid meer sinds 'Kunduz' en Voorjaarsakkoord.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden