Opinie

'Asscher moet niet Albert Heijn de les lezen, maar zijn ambtenaren'

Het geeft geen pas supermarkten de les te lezen over champignons als de Arbeidsinspectie zo tekortschiet, betoogt Jelmer Vierstra.

Bakjes champignons van Albert Heijn (R) en C1000. Beeld anp

Minister Asscher roept consumenten op geen champignons meer bij Albert Heijn te kopen. Dit naar aanleiding van een uitzending van Keuringsdienst van Waarde waaruit blijkt dat er grote misstanden zijn in de Nederlandse champignonteelt. Alleen champignons die het Fair Produce-keurmerk voeren, zijn afkomstig van bedrijven die gegarandeerd fatsoenlijke arbeidsomstandigheden hebben, is de strekking van de uitzending. Asscher wil graag dat de markt dit probleem oplost en ziet dit logo als een goed instrument daarvoor. Er zijn immers wel meer keurmerken waarmee supermarkten hun maatschappelijke verantwoordelijkheid mede vormgeven. En ook al kaart de stichting Fair Produce een misstand aan die absoluut moet worden opgelost, als keurmerk zal Fair Produce het niet gaan halen. Dat heeft te maken met de aard van dit maatschappelijk probleem waarvoor primair de overheid verantwoordelijk is.

Logo
Alle supermarkten claimen in meer of mindere mate bezig te zijn met Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen en logo's spelen hierin een belangrijke rol. Albert Heijn heeft Puur en Eerlijk dat volledig is gebaseerd op onafhankelijk getoetste logo's: MSC voor vis, het EKO keurmerk voor biologische producten en Fairtrade voor tropische producten als koffie en thee. PLUS-supermarkten dragen vol trots uit dat alle huismerkkoffie en -thee volledig Fairtrade zijn en dat zij het grootste assortiment producten met EKO-keurmerk heeft. En ook Jumbo laat in haar MVO-verslag zien trots te zijn dat het bovengemiddelde hoeveelheden producten met een keurmerk zij verkoopt. Waarom dan zo huiverig om te kiezen voor een keurmerk op fatsoenlijke geteelde champignons?

Dat heeft alles te maken met het doel waarvoor logo's in een consumentenmarkt geschikt zijn. Alle genoemde voorbeelden (MSC, EKO, Fairtrade) zijn logo's die een garantie zijn voor bovenwettelijk goed gedrag van producenten. De logo's zijn het bewijs dat de producent meer doet dan je van hem mag verwachten als je naar wettelijke eisen alleen kijkt. Biologische boeren gebruiken geen kunstmest en bestrijdingsmiddelen. Die zijn wettelijk toegestaan maar het idee leeft dat het beter is voor onze aarde om ze niet te gebruiken. Fairtrade staat voor het betalen van een extra premie bovenop de prijs die de wereldmarkt betaalt. Hiermee kan geïnvesteerd worden in scholing en medische zorg door coöperaties van boeren in meestal tropische landen, een vorm van niet verplichte ontwikkelingssamenwerking dus. Het MSC-keurmerk tot slot staat onder meer voor het gebruik van duurzamer visserijtechnieken dan de wettelijke toegestane standaardtechnieken. Omdat standaardtechnieken vaak meer bijvangst opleveren zijn die schadelijker voor visserijbestanden wereldwijd. Maar deze technieken zijn niet wettelijk verboden.

Geen bijzondere prestatie
Bij de champignons is iets anders aan de hand. Deze zijn niet bovenwettelijk duurzamer of socialer geteeld. Het Fair Produce-logo garandeert niks meer dan dat de producent zich aan de wet houdt. Maar daar wil je als ondernemer geen logo op plakken, dat is geen bijzondere prestatie. Een leverancier die zich aan de wet houdt, is niet iets om sier mee te maken maar een harde eis. Voor landen van herkomst met een zwakke overheid betekent het voldoen aan deze eis dat je als ondernemer zelf ter plekke controles moet laten uitvoeren. Maar van een rechtsstaat als Nederland mag je verwachten dat de overheid de wet handhaaft. In dit specifieke geval de Arbeidsinspectie.

Wat de Keuringsdienst van Waarde aantoont, is dat die haar werk niet doet. Lodewijk Asscher zou dus vooral boos moeten worden op zichzelf en zijn ambtenaren. Het geeft al helemaal geen pas supermarkten de les te lezen als jouw eigen en eerstverantwoordelijke dienst zo tekortschiet.

Jelmer Vierstra is senior adviseur Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen.

 
Fair Produce-logo betekent alleen dat producent zich aan de wet houdt
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden