Opinie studentenleenstelsel

‘Asociaal’ studentenleenstelsel moet worden afgeschaft

Het leenstelsel werkt niet en ‘valse beloften’ bij de invoering daarvan zijn niet nagekomen, aldus betrokkenen. Tijd voor de terugkeer van de basisbeurs?

Protest tegen studentenleenstelsel op het Malieveld in Den Haag in 2014. Beeld anp

Terwijl Zihni Özdil voor de buitenwacht ‘tegen de partijkoers’ van GroenLinks invaart, bestaat er consensus binnen de partij over het leenstelsel, volgens jongerenafdeling Dwars: weg ermee. Studentenvakbonden zijn het daarmee eens. Want: ‘Jongeren moeten niet bang worden gemaakt om aan een studie te beginnen.’

‘Wij zijn hier heel duidelijk over: de drempel om te gaan studeren moet worden verlaagd’, zegt Julia Matser (26), voorzitter van de GroenLinkse jongeren van Dwars. ‘GroenLinks steunde het kabinet-Rutte II om de basisbeurs af te schaffen en het leenstelsel mogelijk te maken, met als voorwaarde dat er zou worden geïnvesteerd in de kwaliteit en toegankelijkheid van het onderwijs. Maar dat is helemaal niet gebeurd. Zo is er weinig aandacht voor de individuele student, staan docenten meer en meer onder druk en is de toegankelijkheid van het onderwijs ver te zoeken.’

Dwars diende tijdens het partijcongres in februari een motie in om de discussie over de afschaffing van het leenstelsel af te trappen. ‘We zijn heel blij dat die discussie op gang komt’, zegt Matser. ‘Wat Jesse Klaver van de ‘ommezwaai’ vindt? Daar kan ik niks over zeggen.’ Maar, overtuigd: ‘Als ik om me heen kijk bij GroenLinks denk ik dat de kans nihil is dat we vasthouden aan het leenstelsel, de motie werd door de hele fractie gesteund. Het is belangrijk dat we nu nadenken over een duidelijk alternatief, want stressverlichting voor studenten is hard nodig.’

Zo stelt de jongerentak de maandelijkse studietaks voor. ‘We willen niet terug naar het oude systeem van de basisbeurs, dat is financieel onhoudbaar, maar iedereen in Nederland moet het gevoel hebben te kunnen studeren.’

Het takssysteem houdt een belastingheffing in op het inkomen na het afstuderen, afhankelijk van de studieduur in maanden. Het belangrijkste is dat de schuldenteller niet oneindig oploopt’, zegt Matser. ‘Studenten moeten zich ook kunnen ontwikkelen in hun studententijd, dat gaat nu eenmaal minder goed wanneer ze bij pap en mam thuis blijven wonen. Ook jongeren uit kansarme milieus moeten de kans krijgen om te studeren, uit huis te gaan en zich te ontwikkelen naast hun studie.’

Geen tijd

De Landelijke Studentenvakbond (LSVb) pleit voor herinvoering van de basisbeurs. ‘Er is simpelweg geen tijd om te wachten op het uitwerken van andere alternatieven’, zegt LSVb-voorzitter Carline van Breugel (24). Bovendien: ‘De basisbeurs is bewezen effectief.’ Recent sprak Van Breugel zich in de Volkskrant uit over de ‘salamitactiek van het kabinet’. Door de studierente steeds op te voeren, wordt er ‘geplukt van een kale kip’.

De LSVb doelt op dezelfde ‘valse beloften’ van het kabinet – bij invoering van de basisbeurs – als Dwars. ‘We hebben niks gezien van investeringen in het onderwijs. De rente zou laag blijven, we zouden een huis moeten kunnen kopen ondanks de studieschuld. Zelfs op vaste contracten hoeven we niet te rekenen na ons afstuderen. We zitten klem.’

Van Breugel is blij dat Özdil zich nu uitspreekt: ‘Het is belangrijk dat een politicus durft aan te geven dat beleid niet werkt. Het leenstelsel is een duidelijk voorbeeld: het zorgt voor een verdere tweedeling en leenangst bij jongeren met een migratieachtergrond, functiebeperking of kinderen van ouders die niet gestudeerd hebben. En dan is er de psychologische druk die het opbouwen van schulden studenten geeft: de politiek moet jongeren helpen en gelijke kansen creëren’ zegt Van Breugel. ‘Het normaliseren van schulden is kwalijk.’

Taboe

‘Herkenbaar, die leenangst’, zegt Timon van Engen (20), voorzitter van de Jongerenorganisatie Beroepsonderwijs (JOB), en mbo-student bouwkunde. ‘Van de 500 duizend mbo-studenten in Nederland stroomt 40 procent door naar het hbo, maar het taboe op lenen en het wel of niet op kamers gaan in het licht van het ‘asociale leenstelsel’ werpen een grote drempel op om door te stromen.’

GroenLinks en vijf jongerenorganisaties startten gisteren een petitie tegen de verhoging van de studierente. ‘Erg jammer dat wij niet zijn benaderd voor die petitie’, zegt Van Engen van JOB. ‘Het leenstelsel speelt bij ons dan wel indirect, maar het leentaboe moet juist hier worden verbroken. Mbo-studenten komen regelmatig uit lagere milieus, waar de angst op lenen sterk leeft.’ Maar sterker nog: ‘Schaf het leenstelsel af en voer de basisbeurs weer in. Zoals het nu gaat, werkt het niet.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.