Column Sheila Sitalsing

ASML verzeild in tech-oorlog

Toen Peter Wennink, ceo van het nationale kroonjuweel ASML, een paar jaar geleden te gast was in het tv-programma Buitenhof verhaalde hij enthousiast over de nieuwste grootse vinding van ASML. Een machine om computerchips te beschrijven met extreem ultraviolet licht, ‘een heel duur fotokopieerapparaat’, zei Wennink, waardoor nog meer informatie nog sneller kan worden verwerkt. Het begrip ‘revolutionair’ viel, er werd gerept van ‘geen enkel ander bedrijf ter wereld dat dit kan’, er kwam een hoop visserslatijn langs: de nieuwe EUV-machine van ASML is 160 duizend kilo zwaar, 120 miljoen euro waard, ‘een forse zeecontainer’ groot.

Zoiets is begrijpelijkerwijs begeerlijk, dus dat er een bestelling uit China kwam, mag niet verbazen. Dat er vervolgens een straffe wind opstak onder westerse veiligheidsdiensten, een enkele volksvertegenwoordiger en Donald Trump evenmin. Want de nieuwe oorlog is een informatietechnologieoorlog en de EUV-machine van ASML is de Leopard-gevechtstank die niet in handen van de vijand mag vallen.

Afgelopen november zoemde het al rond. Het Financieele Dagblad schreef, op gezag van de Nikkei Asian Review dat ASML de levering van een EUV-machine aan een Chinese klant heeft uitgesteld ‘onder Amerikaanse druk’. Maandag gaf Reuters de details: de regering-Trump zou al sinds 2018 bezig zijn geweest met het onder druk zetten van de regering-Rutte om geen exportvergunning te verlenen voor de uitvoer van deze technologie naar China. Premier Rutte werd tijdens een bezoek aan Washington gevoed met informatie van de Amerikaanse spionagedienst over de gevaren die dreigen wanneer de ASML-technologie in handen zou vallen van de Chinese overheid. Of Rutte zich heeft laten overtuigen dat Amerika een grotere vriend is dan China: het Torentje zwijgt. De exportvergunning is tot op heden niet verleend.

In het FD toonden anonieme ASML’ers zich afgelopen voorjaar al bezorgd dat het bedrijf slachtoffer zou worden van ‘andermans politieke agenda’. De handelsoorlog van Trump, de China-strategie van het Nederlandse kabinet (die geen strategie is, maar een hoop bangige alinea’s achter elkaar), de aanhoudende waarschuwingen van de spionagediensten. China is, met 1,5 miljard euro aan afzet, een belangrijke markt voor het Veldhovense bedrijf.

Zoals in elke oorlog spelen hier hoge en lage driften door elkaar. De Amerikaanse bekommernis is mede ingegeven door ordinaire handelsbelangen, platte rancune en de schoolpleinwens om in elk opzicht de grootste en de sterkste te zijn.

Daarnaast spelen de legitieme zorgen van veiligheidsdiensten. Zo blijft de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding in Nederland onvermoeibaar waarschuwen voor ‘digitale dreiging’ uit Rusland, China en Iran. Spionage, verstoring van vitale infrastructuur, sabotage: allemaal reële gevaren. In Nederland raakt men al grotelijks van slag als er een ochtendje geen stroom, een uurtje geen internet, of wrakke wifi in de trein is; de ontreddering bij echte, volwassen sabotage zal niet te overzien zijn.

Op de achtergrond hoor je af en toe iemand héél zachtjes piepen dat het sowieso tot aanbeveling strekt om terughoudend te zijn bij het handelen met een autoritair regime dat de geïmporteerde technologie ook zal inzetten om de eigen bevolking nog intensiever in de gaten te houden, Oeigoeren nog zorgvuldiger te doen verdwijnen en de tentakels nog gulziger over de wereld uit te slaan. Maar dat geluid valt doorgaans weg tegen het lawaai van de rinkelende kassa.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden