Opinie

Arrestatiegolf China toont angst van regime

Nu van Mao's ideologie geen enkele aantrekkingskracht meer uitgaat en zelfs de Chinese middeklasse mort, valt het regime terug op repressie.

Protest zondag in San Francisco tegen de arrestatie van mensenrechtenadvocaten in China. Beeld Demotix

In de vroege ochtend van 9 juli werd de Chinese mensenrechtenadvocaat Wang Yu ontvoerd vanuit haar huis in Peking. Haar man, mensenrechtenverdediger Bao Longjun, is ook verdwenen. Wang Yu is een prominente jurist in China. Sinds haar arrestatie zijn tientallen mensenrechtenadvocaten ontvoerd, gearresteerd en verdwenen. Daarnaast kregen meer dan 120 advocaten over het hele land bezoek van de politie.

Dit is de grootste jacht op advocaten sinds de herinvoering van het rechtssysteem in 1980. Maar president Xi Jinping pakt niet alleen mensenrechtenadvocaten aan. Sinds hij aan de macht kwam, eind 2012, worden dissidenten, non-gouvermentele organisaties, schuilkerken, internetgebruikers, universiteiten, persbureaus en actievoerders slachtoffer van keiharde repressie. Ten minste 1.500 mensenrechtenverdedigers werden gearresteerd of veroordeeld.

Maar deze onderdrukking schrikt Chinese mensenrechtenadvocaten allerminst af. In rechtbanken, online en op straat zijn ze actief. Sinds de opkomst van de mensenrechtenbeweging in 2003 is het aantal mensenrechtenadvocaten van tientallen uitgegroeid tot duizenden. Zij gebruiken het rechtssysteem om de rechten van burgers te beschermen en gebruiken internet en media om machtsmisbruik en schendingen aan het licht te brengen. Deze advocaten vormen zonder enige twijfel een van de meest bezielde en actieve maatschappelijke krachten in China.

Teng Biao is mensenrechtenadvocaat in China.

Sociale groepen

Chinese mensenrechtenadvocaten brengen door hun werk veel sociale groepen bij elkaar: slachtoffers van gedwongen huisuitzetting, slachtoffers van gedwongen abortus, mensen die lijden onder vervuiling of vergiftigd eten of medicijnen, vervolgde christenen en aanhangers van de Falun Gong, gewetensgevangenen en nog vele anderen. Advocaten zijn de verbinding tussen al deze groepen.

Meer dan tien jaar geleden besloot de Communistische Partij dat mensenrechtenadvocaten de vijand zijn, net als ondergrondse religieuze groepen, dissidenten en opinieleiders. Zij worden ervan beticht dat ze in samenwerking met de Verenigde Staten het communistische regime ondermijnen. Daarom worden ze onophoudelijk vervolgd en belanden ze in werkkampen of gevangenissen. Anderen worden ontvoerd of verdwijnen. Maar de meesten verliezen simpelweg hun licentie om als advocaat te werken. Zelf ben ik meerdere keren ontvoerd, opgesloten en gemarteld.

De huidige arrestatiegolf kwam dan ook niet als een verrassing. Die kwam namelijk vlak nadat de nieuwe Nationale Veiligheidswet op 1 juli in werking trad. Alsof de veiligheidsdiensten niet langer konden wachten. Maar gaat er achter dit barbaarse optreden niet een diepe angst schuil? Xi Jinping heeft er alles aan gedaan om de ideologie uit de tijd van Mao Zedong terug te brengen. Zoals het hergebruiken van leuzen uit het Mao-tijdperk, het ontbinden van ngo's, de arrestatie van dissidenten en de strenge controle op internet. Allemaal tekens dat de partij bang is voor een revolutie.

Gefrustreerde burgers

De partij is niet meer in staat massa's mensen op de been te krijgen. Mao's ideologie heeft alle aantrekkingskracht verloren en burgers raken steeds gefrustreerder over de partij. Mensen durven het regime steeds meer publiekelijk te bekritiseren en de groeiende toegang tot internet heeft het gedachtegoed en de propaganda van de partij ernstig ondermijnd.

De plotselinge fikse daling van de aandelenkoersen van de afgelopen weken wakkerde zelfs de woede en teleurstelling van de middenklasse aan. Pogingen van de partij om vertrouwen uit te stralen, kunnen de echte paniek niet verbloemen. Van alle kanten staat de partij onder druk door economische strijd, vijandigheid tussen ambtenaren en burgers, corruptie, milieurampen, onrust in Xinjiang en Tibet en haar eigen ideologische crisis.

De massa-arrestaties van het afgelopen weekend markeren een belangrijk historisch moment voor Chinese juristen. Dit harde optreden zal mensenrechtenadvocaten niet het zwijgen opleggen. En het zal het Chinese volk er niet van weerhouden om te streven naar mensenrechten en waardigheid. Vanaf het moment waarop de Communistische Partij in 1949 aan de macht kwam, waren er twintig jaar lang geen advocaten en verviel het land in chaos. Wil Xi Jinping deze rechteloze nachtmerrie laten herleven?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.