column Arnon Grunberg

Arnon Grunberg: Sneuvelen voor het vaderland doen we liever niet

In De Balie in Amsterdam voerde ik een gesprek met de heren Rinnooy Kan en Duk, aardige heren, over een boekje dat ik over Carl Schmitt had geschreven, een Duitse rechtsgeleerde, niet onomstreden, maar door denkers die ertoe doen (Benjamin, Derrida, Agamben) werd en wordt hij serieus genomen.

Duk zette zijn borst vooruit, Rinnooy Kan maakte zichzelf steeds kleiner, alsof hij er eigenlijk niet wilde zijn.

Rinnooy Kan zei dat hij het werk van Schmitt niet begreep en wat hij ervan had begrepen vond hij gemeenplaatsen.

Zo kun je natuurlijk driekwart van de filosofie samenvatten. ‘Je best doen is soms niet genoeg’, zei ik daarom vriendelijk.

Duk verheerlijkte Israël. Er is wat voor te zeggen dat Israël het proeflaboratorium is van de natiestaat, maar of het verheerlijkt moet worden dat de toekomst van de natiestaat daar wordt uitgeprobeerd?

In angstige afwachting van de eigen toekomst verlangen sommigen hier betrekkelijk vurig naar iets om voor te kunnen te sterven. Het vuur echter is een waakvlammetje, een vage heimwee naar heroïek. Als er gesneuveld moet worden, geeft men zeer begrijpelijk – en vermoedelijk is dat hoopvol – niet thuis. Men is heldhaftig op sociale media, waar van het heldendom weinig meer overblijft dan agressie en pogingen de eigen onwetendheid op te biechten.

Toen ik Duk vroeg of hij voor het vaderland wilde sterven antwoordde hij dan ook: ‘Nee.’

De dag erop reisde ik per trein naar Heerlen, waar ik lezers en lezeressen met de moed der wanhoop probeerde te charmeren. Er was veganistische shoarma. Literatuur en veganisme, dat gaat uitstekend samen.

Een lerares van de vrije school sprak liefdevol en vrijmoedig over haar paard. Ook voor het paard kan men in noodgevallen sterven.

Eenzaamheid is voor niets of niemand meer te willen sterven.

Nu komt het erop aan, in naam van de beschaving, die eenzaamheid te omarmen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.