Apollinaire in het Nederlands, Slauerhoff in het Italiaans: ze klinken weer als nieuw

Terwijl de verzen van Apollinaire in fris Nederlands zijn vertaald, las Arjan Peters ook de verzen van Slauerhoff in hun Italiaanse vertaling.

Beeld Eva Roefs en Io Cooman

Van Guillaume Apollinaire, bijna honderd jaar dood, was nog steeds niet veel in het Nederlands vertaald, vooral niet van zijn moderne gedichten. Aan die misstand heeft Kiki Coumans een einde gemaakt. Haar keuze uit zijn vernieuwende poëzie heet Het raam gaat open als een sinaasappel (Vleugels; € 19,95) en ja, zo’n vergelijking had in 1916 nog nooit iemand gemaakt. De dag gaat open als een gouden roos, heette het een kwarteeuw eerder in de woorden van Herman Gorter. Weer gaat de wereld als een meisjeskamer open, zou Paul Rodenko na de volgende wereldoorlog variëren. Maar die sinaasappel, ‘mooie vrucht van het licht’, is een vitaal en sprankelend ding. Niks meer aan doen, dacht Apollinaire, en ook dat kan vernieuwing zijn; een dichter die geen rozen of meisjeskamers nodig heeft. Hij opende een sinaasappel, en wist genoeg.

Welkom in onze taal. En wat zou het mooi zijn als de gedichten van Jan Jacob Slauerhoff, die in 2002 al in het Portugees werden gezongen door Cristina Branco en toen volbloed-fado’s bleken te zijn, nu ook tot Italië doordringen. Patrizia Filia heeft een bloemlezing (florilegio) gemaakt, De eenzamen/Il solitario (De LuiaardVrouwe; € 15), met een paar klassiekers die wonderschoon klinken. ‘Het maanlicht strijkt over de bergen/ En dringt door ramen en deuren,/ Het weet met vermaan aan de verten/ De doode uren te kleuren.’ Dat is geworden: ‘Il chiaro di luna si estende sui monti/ E penetra per finestre e porte,/ Sa da lontano esortando/ Colorare le ore morte.’ Extra knap van Slauerhoff; dat de maan terugkeert in ‘vermaan’. Extra knap van Filia: dat het melancholische kwatrijn eindigt met de dood, geheel in de geest van de dichter.

Over licht in de nacht gesproken: dat zien we ook in de nagelaten gedichten van Apollinaire, maar is dan niet afkomstig van de maan: ‘Deze nacht is zo mooi met zijn koerende kogels/ Een rivier van granaten stroomt boven ons hoofd/ Soms licht de nacht even op door een ontploffing/ Als een bloem die zich opent en dan weer verdwijnt.’ De wetenschap dat Apollinaire als Frans soldaat in 1916 een granaatscherf in zijn hoofd had gekregen en twee dagen voor het einde van de Eerste Wereldoorlog zou sterven aan de Spaanse griep, maakt het moeilijk om bij het woord ‘koeren’ aan vredesduiven te denken. Toch stemt het vrolijk, de bommen en granaten nu in het Nederlands te horen. Weer als nieuw.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden