ColumnBert Wagendorp

Antwoord op een afschuwelijke vraag: zijn de doden van Uruzgan voor niets gestorven?

Donderdag debatteert de Tweede Kamer volgens de eigen agenda over ‘het bericht dat de Amerikaanse bevolking jarenlang door de VS is misleid over de oorlog in Afghanistan’. Het debat gaat dus over de vraag of de Nederlandse bevolking door het kabinet jarenlang is misleid over de oorlog in Afghanistan. Het antwoord is deels bekend. De directie Internationaal Onderzoek en Beleidsevaluatie (IOB) van het ministerie van Buitenlandse Zaken constateerde vorige week dat de resultaten van de Kunduz-missie door de overheid veel te rooskleurig zijn voorgesteld.

De Amerikanen zijn door het Witte Huis en het Pentagon op groteske wijze voor de gek gehouden en voorgelogen over wat inmiddels de langdurigste oorlog in de Amerikaanse geschiedenis is – negentien jaar and counting. The Washington Post publiceerde in december de ‘Afghanistan Papers’, een verzameling van zeshonderd geheime documenten. Daaruit bleek dat ze in Washington jarenlang heel goed wisten dat de oorlog (totale kosten tot dusver minstens 1.000 miljard dollar, 2.433 omgekomen Amerikaanse militairen) een compleet debacle was, maar dat het beter werd geacht die informatie niet met het publiek te delen.

Maar dat varkentje wassen ze in de VS zelf wel.

Nederland is ook al zeventien jaar bij de Afghaanse oorlog betrokken, met als hoogtepunten de ‘wederopbouwmissie’ van Task Force Uruzgan (2006-2010) en de ‘politiemissie’ in Kunduz (2011-2013). De prijs is bekend: 25 gesneuvelde soldaten, 2,5 miljard euro.

We werden destijds de oorlog ingerommeld door de VS, die van bondgenoot Nederland meer verwachtten dan verbale steun bij hun War on Terror. Nederland besloot met de beste bedoelingen tot een andere aanpak dan de Amerikaanse, die veel te hard en gewelddadig werd geacht. Behalve militaire acties deed Nederland ook aan scholenbouw en stampte het een compleet ziekenhuis uit de grond. Onze jongens assisteerden bij de aanleg van wegen en fietspaden. Als toppunt van Dutch approach sponsorde Task Force Uruzgan een hoorspel op de Afghaanse radio.

Is de overheid eerlijk geweest over de missies? Over die in Kunduz dus in elk geval niet. Volgens minister van Buitenlandse Zaken Blok zal het kabinet daarover ‘de hand in eigen boezem steken’. Premier Rutte, in alweer een knap staaltje nietszeggendheid: ‘Dit is niet goed. Dit wil je niet.’

Over Uruzgan verscheen in 2010 een positief getoonzet rapport (The Dutch Engagement in Uruzgan 2006-2010) van de non-gouvernementele organisatie TLO. Zes jaar later onthulde journalist Ludo Hekman op De Correspondent dat de ambassade in Kabul opdrachtgever en financier was geweest, dat de manier waarop de informatie was vergaard dubieus was, en dat er was gerommeld met de tekst.

Bestaat de Hollandse erfenis uit een impuls voor de Afghaanse hoorspelcultuur en een fietspad?

Kamerlid Karabulut van de SP wil een parlementaire enquête naar mogelijke misleiding door de overheid over de omvangrijkste naoorlogse defensiemissie. Wat deden we daar? Waarom? Wat is er bereikt? Er zijn ministers afgetreden om een paar bonnetjes. Hier gaat het over de dood van jonge soldaten, over gewonde en getraumatiseerde veteranen, over miljarden euro’s in een bodemloze put.

Zou toenmalig premier Balkenende nog weleens wakker liggen van het besluit naar Uruzgan te gaan?

Generaal Douglas Edward Lute stelt in de Afghanistan Papers de verantwoordelijke politici de afschuwelijke maar terechte vraag: ‘Wie gaat zeggen dat het allemaal voor niets is geweest?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden