COLUMNArnon Grunberg

Antisemitisme van ‘gewone’ Nederlanders mag eigenlijk niet bestaan, maar het bestaat

Op 4 mei wandelde ik met mijn petekind naar de Nieuwe Kerk. Ik mocht een iemand meenemen, ik had hem uitgekozen. Hij wordt binnenkort 16, bovendien hoopte hij stiekem dat hij de koning zou ontmoeten die hij net had gemist toen ik in diezelfde kerk in februari een lezing over Multatuli had gehouden.

‘Doe geen slippers aan’, had ik nog gezegd, hoewel hij die principieel draagt en herdenken eigenlijk los zou moeten staan van schoeisel.

Op de daken rondom de Dam zag ik politieagenten staan, de bomhonden waren net de Nieuwe Kerk binnengegaan, de zon scheen pittig.

Toen ik mijn petekind na afloop vroeg hoe hij de dag had beleefd zei hij dat hij een goed gesprek had gevoerd met de assistent van de commandant der strijdkrachten.

’s Avonds laat ging ik in mijn hotelkamer in bad met Der Führer war wieder viel zu human, viel zu gefühlvoll – Der Zweite Weltkrieg aus der Sicht deutscher und italienischer Soldaten, uitgegeven door Harald Welzer, Sönke Neitzel en Christian Gudehus.

Voor de meeste soldaten speelde ideologie nauwelijks een rol, schrijven zij. Voor veel soldaten was de oorlog ook een ‘seksueel avontuur’, wat niet wegneemt, zo blijkt onder meer uit opnames van de Britse geheime dienst van gesprekken tussen Duitse krijgsgevangenen, dat het geloof in de Führer niet afnam toen duidelijk werd dat Duitsland de oorlog ging verliezen. Integendeel, het fanatisme nam zo mogelijk toe.

Zoals de titel aangeeft vonden sommige soldaten de Führer een softie.

Kort voor het slapengaan checkte ik wat mails. Antisemitisme moet een probleem zijn van andere minderheden, besefte ik. Antisemitisme van ‘gewone’ Nederlanders mag eigenlijk niet bestaan, maar het bestaat.

Ik weet niet meer welke Jood zei: ‘De Duitsers zullen ons Auschwitz nooit vergeven.’

Ik weet wel dat een deel van de Nederlanders de Joden Auschwitz nooit zal vergeven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden