Opinie

Angus Deaton legt de lat voor economen hoger

Economie Angus Deaton zweert modellen niet af, maar toetst ze kritisch en spiegelt ze aan de werkelijkheid.

Angus Deaton wordt gefeliciteerd na het winnen van de Nobelprijs. Beeld afp

Economen zitten op de schopstoel in het publiek debat: te veel wiskunde, te veel overmoed in hun aanbevelingen en te weinig aandacht voor wat mensen drijft en wat andere wetenschappen daarover te zeggen hebben. De Nobelprijs Economie voor Angus Deaton eert een econoom die juist de tegenpool van deze karikatuur is en zijn werk is een voorbeeld van wat de economische wetenschap kan bijdragen aan de maatschappij.

Sinds de financiële crisis in 2008 is er veel geschreven over economen die vast zitten in een wereldbeeld van simplistische, wiskundige modellen waardoor ze de groeiende instabiliteit buiten die modellen misten. Schrijvers als Joris Luyendijk en Ewald Engelen hebben deze denkwereld al treffend beschreven. Dat maakt het nieuws dat Angus Deaton van Princeton dit jaar de Nobelprijs in de Economie heeft gewonnen zeer welkom, omdat Deaton laat zien dat het ook anders kan.

Het Nobelcomité roemt Deaton om zijn 'analyse van consumptie, armoede en welvaart' en voor eenieder die zijn werk leest of hem hoort spreken is duidelijk dat hier niet een arrogante allesweter aan het woord is, maar een bescheiden en bedachtzaam wetenschapper. Je kunt het met hem oneens zijn, zoals Peter de Waard (Economie, 14 oktober) die optimistischer is dan Deaton over ontwikkelingshulp en mondiale ontwikkelingsdoelstellingen. Maar het belang van Deatons werk is groter dan zijn ideeën over die onderwerpen en bovendien zijn die ideeën niet zo makkelijk van tafel te vegen.

Beeld -

Verbeterde levensstandaard

Wereldleiders hebben recent nog het doel onderschreven om uiterlijk in 2030 armoede mondiaal uit te bannen, maar daarvoor is een goed beeld nodig van wie er arm zijn. Dat vergt om te beginnen goede enquêtes waarin mensen wordt gevraagd naar hun levensstandaard en dit is vooral uitdagend in landen waar veel mensen op het platteland wonen en waar maar weinigen een regulier salaris verdienen.

De volgende vraag is waar je de armoedegrens trekt en hoe je tussen landen een goede vergelijking kunt maken. Dankzij het werk van Deaton heeft de wereld betere enquête-instrumenten om deze metingen te doen en een beter raamwerk om goede vergelijkingen te maken. Dat maakt hem overigens nog geen voorstander van mondiale doelstellingen, want ook al is mondiale armoede sterk gedaald de afgelopen decennia, dat is niet te danken aan westerse hulp.

In zijn boek The Great Escape betoogt hij hoe de levensstandaard in wereld de afgelopen 200 jaar enorm verbeterd is, vooral doordat mensen gezonder zijn en langer leven. Waar iemand als Piketty de nadruk legt op grotere ongelijkheid binnen landen, benadrukt Deaton dat de ongelijkheid tussen landen is afgenomen doordat grote landen als China en India veel rijker zijn geworden. Ook al is er in, met name, India nog veel armoede, betere wetten en bestuur hebben veel meer bereikt voor armen dan westerse hulp.

Rolmodel voor economen

Deaton is kritisch over ontwikkelingssamenwerking, vooral waar geld uit rijke landen direct in de schatkist vloeit van lage-inkomenslanden. Door dergelijke hulp hoeft de overheid minder belastingen te heffen en is ze dus minder rekenschap verschuldigd aan de belastingbetalers. Het feit dat groeisucces niet sterk samenhangt met hulp uit rijke landen maakt al grotendeels Deatons punt. Volgens hem is het beter om direct geld aan de armen te geven zodat ze zelf kunnen bepalen wat ze ermee doen - beleid dat de Braziliaanse regering met veel succes heeft toegepast.

Met de Nobelprijs voor Angus Deaton is niet opeens de hele economische wetenschap veranderd. Wat de prijs wel doet is een man eren die deze wetenschap anders bedrijft: een nadruk op nauwkeurig meten om daarna zorgvuldig af te wegen welke conclusies te trekken zijn. Dit is niet een econoom die modellen afzweert, maar juist een die modellen kritisch test en spiegelt aan de werkelijkheid. En dit is een man die met zijn kritische blik de wetenschap aan een hogere standaard houdt. Kortom, een rolmodel voor economen.

Robert Inklaar is universitair hoofddocent economie aan de rijksuniversiteit Groningen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden