OpinieOmgang coronamaatregelen

‘Anderhalvemetersamenleving? We moeten meer inzetten op preventie’

De anderhalvemetersamenleving negeert het ongezonde leven van velen: het is beter om in te zetten op preventie, betoogt Jeroen Jansen. Bij gezond leven hoort ook meer bewegen. Volg het goede voorbeeld van Vlaanderen en voer op de basisschool een beweegtest in, stelt Jan Zappeij. 

Bij sportschool van Egmond Fitness & Boxing in Oud-Beijerland maken ze creatief gebruik van de ruimte bij het zwembad.Beeld Arie Kievit

‘In plaats van het lek te dichten, varen we al hozend verder’

Volgens het kabinet is de anderhalvemetersamenleving het nieuwe normaal. Door anderhalve meter afstand te houden, voorkomen we dat het virus om zich heen grijpt. Zo’n samenleving is gebaseerd op angst en moeilijk te handhaven. Daarnaast zet het op een verkeerde manier aan tot gedragsverandering. Een anderhalvemetermaatschappij negeert het ongezonde leven van velen, waarop elk virus goed gedijt. In plaats van het lek in de boot te dichten, varen we al hozend verder. 

Maar het lek moet dicht en het roer moet om. Bijna de helft van de Nederlanders is te zwaar. Overgewicht is een serieuze risicofactor voor hart- en vaatziekten, diabetes en zeker tien soorten kanker. Met name buikvet speelt een rol bij het ontstaan van chronische ontstekingen en ziektes. Roken veroorzaakt long- en keelkanker, hart- en vaatziekten, COPD en astma. Roken en overgewicht verzwakken de longen en het immuunsysteem, waardoor mensen extra vatbaar zijn voor infecties. Een (corona)virus is dan al snel het laatste duwtje in de richting van de intensive care. 

Toch ligt de focus vrijwel volledig op het verslaan van het virus. Door covid-19 als de grote vijand te zien, is er nauwelijks aandacht voor het grote geheel. Zo wordt de burger niet alleen aangemoedigd om afstand te houden, maar ook óntmoedigd om horeca, theaters, musea, winkels, bioscopen en meer te bezoeken. Dit is slecht voor de economie en het maakt ons ook niet weerbaarder. 

Beter immuunsysteem

Het kabinet zou er beter aan doen om een welzijnseconomie te propageren. Die is minder gebaseerd op angst, en meer op hoop en mogelijkheden. Binnen die economie gaan we de strijd aan tegen de sluimerende vijanden van de zorg: niet het virus zelf, maar roken en overgewicht. Volgens medici leiden gezonder eten en stoppen met roken al binnen enkele weken tot een beter immuunsysteem. Als virussen nooit zullen verdwijnen (en dat is helaas het geval), dan moeten we ons er beter tegen wapenen. 

Om te beginnen door ondernemers aan te moedigen om de gezondheidsmarkt op te gaan. Nu breken zij het hoofd over hoe ze voldoende afstand kunnen creëren, maar van dit lapmiddel wordt niemand beter. Hoe het dan moet? Beloon initiatieven die aanmoedigen tot gezonder leven, bij voorkeur binnen het economische noodplan. Steun sportclubs die hun sport bereikbaar maken voor een grote(re) groep mensen en restauranthouders die gratis workshops geven aan mensen met overgewicht. 

Support rookvrije terrassen en ondernemers die op een creatieve manier de strijd aangaan tegen stress. Anders gezegd: maak geld vrij voor de gezondheidsrevolutie, zodat we toekomstige virussen kunnen weerstaan. Zonder intelligente lockdowns, maar met een intelligente manier van leven.

Jeroen Jansen is journalist en schrijver.

***

‘Help basisscholieren beter te bewegen met deze nieuwe test’

Het pamflet ‘Bewegen. Het Nieuwe Normaal’ van Joop Alberda en andere sportprominenten is een pleidooi voor meer sport en bewegen in de strijd tegen welvaartsziekten als obesitas en diabetes. Als sportbestuurder en oud-wethouder sportzaken lever ik graag enkele concrete ideeën aan voor het beleid van de toekomst.

De basis voor het bewegen op latere leeftijd wordt al gelegd in de basisschool. Maar, anders dan in het voortgezet onderwijs, worden de lessen hier meestal niet door een vakleerkracht lichamelijke opvoeding gegeven, maar door de meester of juf die ook rekenen en taal geeft. Dat de leraar economie niet de gymlessen verzorgt voor de oudere jeugd wordt vanzelfsprekend gevonden. Maar in het basisonderwijs gelden blijkbaar andere inzichten...

Nu wordt er al tientallen jaren gepraat over de wenselijkheid van vakleerkrachten bewegingsonderwijs in het basisonderwijs. En er zijn gemeenten waar hier serieus werk van is gemaakt, maar het overgrote deel van de kinderen moet het doen zonder specialistische begeleiding. In het Rijks Deltaplan Bewegen waarvoor Alberda c.s. pleiten, zou de structurele invoering van gymlessen door vakleerkrachten dan ook met stip op één moeten staan.

Testen, testen, testen

Vervolgens moet er landelijk een systeem komen voor het regelmatig testen van de beweegvaardigheid van iedere basisschoolleerling. Want ook hier is er iets geks aan de hand. Bij alle andere vakken wordt er getest, getest en getest. Maar bij de gymlessen is hier geen sprake van. Toen ik wethouder sportzaken van de gemeente Berkelland was heb ik ooit een voorstel gedaan aan NOC*NSF om een hiervoor een proefproject op te zetten. Maar helaas bestond daarvoor geen enkele interesse.

Gelukkig is er sinds kort een goede en praktische beweegtest die met Vlaamse medewerking is ontwikkeld door de Hogeschool Arnhem Nijmegen. Deze zogeheten HAN Beweegtest kan gedurende de basisschoolleeftijd enkele malen worden uitgevoerd en geeft zowel de leerkracht als de leerling inzicht in de beweegvaardigheden. Deze worden in een app vastgelegd en met behulp van de resultaten kan er na een test bijscholing gegeven worden om de mindere punten te verbeteren.

In het huidige schooljaar 2019-20 is in de Gelderse gemeenten Arnhem, Nijmegen, Ede en Berkelland een begin gemaakt met deze beweegtest. De eerste resultaten zijn veelbelovend, want het blijkt dat met zo’n acht bijscholingslessen grote vooruitgang wordt geboekt. En omdat de kinderen zo goed en zo snel vooruit gaan beleven ze veel meer plezier aan het bewegen. En daardoor is met de invoering van een landelijke beweegtest meteen punt twee van het Deltaplan Bewegen bepaald. Vlaanderen gaat ons inmiddels voor.

Dus Joop, nog gauw een telefoontje naar minister van Onderwijs Arie Slob.

Jan Zappeij, medebestuurder Sportfederatie Berkelland en oud-wethouder sportzaken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden