Hoe moeilijk kan het zijn?Jasper van Kuijk

Amsterdam heeft een kan-wél-jurist. Ik stel voor dat we die landelijk invoeren

Denkfouten in hedendaags ontwerp gefileerd door innovatie-expert (en cabaretier) Jasper van Kuijk. Deze week: kan-wél-jurist.

Ik deed een klein dansje toen ik hoorde dat de gemeente Amsterdam een kan-wél-jurist heeft. Die heeft als taak om bij aanbestedingen niet zozeer te kijken of een aanbesteding voldoet aan de wet, maar juist om te verkennen welke ruimte de wet biedt zodat uit die aanbesteding iets komt waar gemeente en burgers op zitten te wachten.

Dat wijkt nogal af van hoe veel organisaties – helaas – hun juristen inzetten, namelijk als legalistische risicobeperkers die ervoor moeten zorgen dat hun organisatie (of leidinggevende) nergens op te pakken is. En als dat je rol is, laat je niks passeren waar wettelijk gezien ook maar énige twijfel over kan zijn, ook al kan het desbetreffende voorstel het leven van klanten of burgers makkelijker maken.

Wat die risicomijdende insteek extra problematisch maakt, is dat het vrijwel onmogelijk is om als niet-jurist met een jurist in discussie te gaan. Jij kunt als leek wel het gevoel hebben dat het zou moeten kunnen, maar als de jurist zegt dat het niet kan, dan is het klaar. Want de jurist kent de wet en jij niet.

Beeld Volkskrant Infographics

Dit wordt informatie-asymmetrie genoemd. Dat een van de partijen in een afhankelijkheidsrelatie een monopolie heeft op essentiële informatie. Je ziet het ook wel als een organisatie bij een externe ict-leverancier vraagt om een verandering en de leverancier zegt: ‘Nee, dat kan niet. Of nou ja, het kan wel, maar dat is héél veel werk, dus dat gaat héél veel geld kosten.’ Zonder eigen ict-expertise ben je dan weg. Of arm.

Als leek discussiëren met een jurist is vergelijkbaar met als heiden over het geloof discussiëren met een bijbelvaste christen. Je wordt continu om de oren geslagen met Bijbelteksten – ‘daar en daar zegt de Bijbel dat en dat’ – zonder dat je daar iets tegenin kunt brengen.

Maar religieuze en juridische teksten zijn voor velerlei uitleg vatbaar. Alleen wordt dat vaak pas duidelijk als iemand zich in de discussie mengt met kennis van diezelfde teksten, maar met een ander uitgangspunt. In de politieke dramaserie The West Wing slaat de progressieve en christelijke president Bartlet een rechts-conservatieve radiopresentatrice, die op basis van de Bijbel homoseksualiteit een schande noemde, om de oren met de meest gruwelijke Bijbelteksten. Hij vraagt haar of hij zich daar dan ook aan moet houden: ‘Mijn stafchef staat erop om te werken op de sabbat. In Exodus 53:2 staat overduidelijk dat ik hem moet doden.’ Dit is wat de kan-wél-jurist doet. In dezelfde bronnen zoeken, maar met een andere bril op.

Ik stel voor dat we de kan-wél-jurist landelijk invoeren. Dat voortaan élke grote organisatie een kan-wél-jurist heeft tot wie iedereen zich kan wenden voor advies als je plannen geblokkeerd worden door een kan-niet-jurist. En als iemand zegt dat dat organisatorisch gezien niet haalbaar is, zetten we daar gewoon een kan-wél-HR-manager op.

Jasper van Kuijk op Twitter: @jaspervankuijk

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden