VONK

Amsterdam en zijn manische drang authentiek te zijn

Het Amsterdam van nu doet er alles aan om mensen als Julien Althuisius te plezieren. Maar hij heeft er schoon genoeg van.

Bar Bukowski in Amsterdam-Oost.Beeld Google Street View

Ik stond voor het eerst voor mijn nieuwe woning aan de Derde Oosterparkstraat en ik had die sensatie zoals verwoord in de film L'Auberge Espagnole: 'Wanneer je voor het eerst in een stad arriveert, is niets logisch. Alles is onbekend, maagdelijk.'

De gevel was mij vreemd, een verzameling aan elkaar gemetselde bakstenen en balkonnetjes, nog lang niet de vertrouwde aanblik van een thuis. De straat was langer dan ik gewend was, de huizen hoger. Twee etages onder mijn woning zat een coffeeshop waar louche figuren in en uit liepen. Het was wennen.

Verhipstering

Lees hier waarom Jos Gadet, hoofdplanoloog van de gemeente Amsterdam, vóór de verhipstering van Amsterdam is.

Maar het was elf jaar geleden precies wat ik wilde, wat ik nodig had. Ik studeerde net en wilde weg uit Haarlem, dat gezellig is maar tuttig. In Haarlem was ik weer gaan wonen omdat ik weg wilde uit Zandvoort, waar ik was opgegroeid en de rust van het strand en de duinen mij weinig meer te bieden hadden dan verveling en een frisse neus. Ik wilde naar de grote stad. Daar gebeurde het.

De Oosterparkbuurt werd het dus. In 2004 was dat een ongepolijst en bij vlagen onheilspellend geheel van sociale huurwoningen, lelijke snackbars, dubieuze restaurantjes en simpele buurtkroegen. Als ik vertelde dat ik er woonde, zeiden mensen 'o'. Ik moest mijn best doen van de buurt te houden.

Het hielp veel toen bij mij op de hoek een nieuw café zijn deuren opende. Het was anders dan de andere cafés in de buurt. Je kon er lekker eten, de bediening was vriendelijk en het trok een jonger, hoger opgeleid publiek. Maxwell heette het en het gaf me een veilig gevoel van herkenning en erkenning; godzijdank, ik was niet de enige hier. Maxwell haalde het scherpe randje van de buurt en vormde een prettige afwisseling met andere zaakjes, zoals de bruine kroeg aan het eind van de straat en de poelier.

Inmiddels is die poelier verdwenen, net als de bruine kroeg. In hun plaats verschenen 'Het IJsboefje' - dat volgens de tekst op de gevel al sinds 1957 ambachtelijk ijs serveert - en Bar Bukowski. Ze verkeren in gezelschap van Coffee Bru, Smokin' Barrels en Bar Brouw. Je drinkt er biologische koffie en ambachtelijk bier en eet er kreeft of geroosterd vlees.

Met 822 duizend inwoners nadert de stad gestaag het hoogtepunt uit 1959 (872 duizend). Elk jaar komen er nu 10 duizend Amsterdammers bij.

Dure huizen, rijke mensen, koffie en veel yoga

Nog even en er wonen meer mensen in Amsterdam dan ooit. En dat niet alleen: de stad ondergaat ook een gedaanteverwisseling. Gezinnen uit de rijkere middelklasse, expats en toeristen veroveren steeds meer wijken in de stad. Met als gevolg: koffiebarretjes, yogastudio's en dure huizen. Die ontwikkeling en veel meer is inzichtelijk gemaakt op Volkskrant.nl/amsterdam.

Inmiddels woon ik aan de andere kant van de stad maar dat maakt weinig verschil. Om de hoek kun je bij twee verschillende restaurants, nog geen honderd meter van elkaar verwijderd, biologische kip van het spit eten. Een daarvan omschrijft zichzelf als 'Brooklynese bar'. In diezelfde straat een zaak die Misc. heet, waar je 'refined goods for the home and desk' kunt halen. En ik mag natuurlijk Bilder & De Clercq niet vergeten, waar je de ingrediënten koopt voor kant-en-klare maaltijden die je zelf moet maken. Of zoiets. In de onlangs compleet opgeknapte tramremise De Hallen kun je naar de film, winkelen, exposities bezoeken en goed eten bij een van de vele minirestaurantjes ondergebracht in de Foodhallen.

En dat allemaal voor mij. Althans, voor mijn soort mens: jong, hoger opgeleid, tweeverdiener met niet veel, maar toch wat te besteden. En inderdaad: ik hou van geroosterd vlees, van lokaal of speciaal gebrouwen bier, van slow coffee en ik kijk wel eens in een pop-up winkel. Ik kan het architectonisch nihilisme van steigerhout, verroest staal en bakstenen wel waarderen en weet je wat, ik kom graag in Berlijn.

Het Amsterdam van nu zou een paradijs voor mij moeten zijn. Maar dat is het niet.

Achter elkaar poppen strakke cafés, restaurants en winkels op. Afzonderlijk niet per se vervelend, maar ze doen allemaal hetzelfde: teksten in handschrift op de ramen, robuust hout, muren van baksteen, staal en krijtborden met het logo van Fritz-Kola. Ze zijn eerlijk, biologisch, puur, raw en gepassioneerd.

De meesten gaan er prat op authentiek te zijn, maar hebben zich 'laten inspireren' door Berlijn of New York en missen ondertussen de betaalbaarheid van de een en de oorspronkelijkheid van de ander. Het resultaat is dat Amsterdam meer en meer een stad wordt die eigenlijk liever een andere stad wil zijn. Een stad die in zijn manische drang authentiek te zijn, juist het tegenovergestelde bereikt.

Maxwell in Amsterdam-Oost.Beeld Google Street View
Smokin' Barrels in Amsterdam-Oost.Beeld Google Street View

Die eenvormige in-your-face-authenticiteit en geveinsde pretentieloosheid benauwen me nu niet minder dan de verveling van Zandvoort of de muren rond Haarlem. Alsof Amsterdam met elke nieuwe gintonic-bar een beetje kleiner wordt. Ik ben allergisch geworden voor alles wat glutenvrij is en vraag me steeds vaker af of ik hier wel wil blijven wonen.

Natuurlijk: de stad bruist en zal dat altijd blijven doen. Maar het wordt een bruisen van eenvormigheid; van een knappe, welgestelde en gepolijste groep mensen met pilotenzonnebrillen op het hoofd en linnen tasjes aan de arm. De bezoekers even uniform als de plekken waar ze samenkomen; een blank, hoogopgeleid spiegelpaleis waar je alleen in mag als je bereid bent 15 euro voor een hamburger te betalen.

Rot dan lekker op, zou je zeggen. Natuurlijk, graag. Maar waarheen? In Amsterdam zijn bijna geen wijken meer over waar de huren nog laag zijn, je koffie met melk nog koffie met melk noemt en mensen niet teleurgesteld met hun hoofd schudden als je een uitsmijter op WIT BROOD bestelt.

Amsterdam is geen Berlijn, Parijs of Barcelona waar de uitwijkmogelijkheden praktisch eindeloos zijn en je van wijk naar wijk kunt verhuizen zonder in de buurt te komen van de stadsgrenzen.

Amsterdam-Oost, -West en nu ook langzaam maar zeker ook -Noord: ze zijn allemaal opgeslokt door het vormloze monster dat een spoor van krijtborden, cupcakes en kokoswater achter zich laat. Resistance is futile, ontsnappen onmogelijk. Er is maar één uitweg: de stad uit.

Misc in Amsterdam-West.Beeld Google Street View
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden