Amerikanen verafschuwen de afzetting van een president

Links Amerika heeft kansen in de Congresverkiezingen dit jaar, maar dan moet het niet mikken op de afzetting van president Trump, schrijft New York Times-columnist Charles Blow.  

De Trumps en de Macrons voor het Witte Huis in Washington. Beeld Photo News

Mensen, ga even rustig zitten en neem een kopje thee. Ik moet u iets vertellen dat u wellicht niet wilt horen: iedereen die nog steeds hoopt dat Donald Trump zal worden afgezet, hoopt tegen beter weten in.

Ja, Trump is incompetent, behept met een gebrekkige moraal en dito karakter, een aartsleugenaar en omgeven door corruptie. Maar, hoewel een helder pleidooi voor zijn afzetting gehouden kan worden, is dat een onbegonnen strijd, omdat een goed deel van het volk en de politieke klasse een afzettingsprocedure verafschuwen en afzetting als extreem en onwelvoeglijk beschouwen, zelfs voor een gecompromitteerde president.

Het is mogelijk dat een afzettingsprocedure wordt begonnen als de Democraten het Huis van Afgevaardigden terugveroveren, maar een veroordeling in de Senaat (waar Republikeinen waarschijnlijk een krappe meerderheid behouden) is bijkans onmogelijk.

In de hele Amerikaanse geschiedenis is maar twee keer een afzettingsprocedure begonnen tegen een president (Andrew Johnson in 1868 en Bill Clinton in 1998-99), maar in beide gevallen weigerde de Senaat hen te veroordelen, waardoor beiden aanbleven. Richard Nixon trad af voordat het Huis van Afgevaardigden zelfs maar gestemd had over de aanklachten die moesten leiden tot afzetting (‘articles of impeachment’).

Laten we eens terugkijken naar hoe politici en het publiek reageerden op de mogelijke afzetting. Johnson was een Democratische president toen Democraten de racistische conservatieven waren en Republikeinen de liberalen die de slavernij wilden afschaffen. Hij werd president omdat hij vicepresident was toen Lincoln werd vermoord. (Ja, Lincoln had om strategische redenen een vicepresident gekozen van de andere partij en uit het zuiden.) De Burgeroorlog was net afgelopen. Maar Johnson, racist die hij was, sprak zijn veto uit over wetgeving die bedoeld was om de rechten te beschermen van hen die bevrijd waren van slavernij. Dit gevecht culmineerde in het Huis van Afgevaardigden dat op 24 februari 1868 stemde voor afzetting van de president. Het Huis en de Senaat waren destijds in handen van de Republikeinen.

Maar dit is de drempel die de makers van de Grondwet in het proces inbouwden om afzetting bijna onmogelijk te maken: tweederde van de Senaat moet voor afzetting stemmen. In de Senaat kregen de drie ‘articles of impeachment’ elk een stem te weinig om te worden aangenomen – omdat zeven Republikeinse senatoren met de Democraten meestemden. Een van hen, senator James Grimes uit Iowa, verklaarde: ‘Ik kan niet instemmen met het vernietigen van de harmonieuze werking van de Grondwet om af te komen van een onacceptabele president.’

De afzettingsprocedure tegen Johnson speelde voordat het tijdperk van de opiniepeilingen was aangebroken. In Nixons geval is het opmerkelijk dat zelfs toen de Watergate-hoorzittingen op tv werden uitgezonden en na de beruchte Saturday Night Massacre (waarin Nixon drie pogingen nodig had om de speciale aanklager Archibald Cox ontslagen te krijgen, red.) het percentage Amerikanen dat hem af wilde zetten volgens opiniepeiler Gallup nooit boven de 30 uitsteeg. Pas nadat het juridische comité van het Huis de aanbeveling deed om een afzettingsprocedure te starten vond een meerderheid van Amerikanen dat hij moest worden afgezet.

In het geval Clinton, meldde Gallup: ‘Bill Clinton kreeg het hoogste goedkeuringscijfer van zijn regering tijdens de Lewinsky/afzettingscontroverse. Nadat het Lewinskischandaal was uitgebroken ging zijn goedkeuringscijfer omhoog, niet omlaag, en het zou de rest van zijn presidentschap hoog blijven.’

Het is goed mogelijk dat een poging Trump af te zetten het tegenovergestelde effect heeft van wat beoogd wordt: het zou zijn populariteit kunnen doen stijgen en na vrijspraak in de Senaat zou er dan een nog populairdere president in het Witte Huis zitten. Alleen al de gedachte aan een afzettingsprocedure wordt gebruikt om wat hoognodig enthousiasme in de Republikeinse campagne voor de Congresverkiezingen te pompen.

Links heeft een grote kans om het politieke landschap ingrijpend te veranderen bij de aankomende verkiezingen, en om een sterk signaal uit te zenden over de kracht van het Verzet.

Maar dat zal alleen werken als succes niet beperkt wordt tot en gedefinieerd als de afzetting van president Trump. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.