Opinie Fusie Alstom en Siemens

Alstom en Siemens zeggen sterker te staan na fusie, maar alleen concurrentie houdt ondernemingen scherp

De Europese Commissie heeft roet in het eten gegooid bij een fusie van Alstom en Siemens. De twee bedrijven claimen bij zo'n fusie sterker tegenwicht te kunnen bieden tegen het Chinese CRRC. Toch verdient de Commissie steun, schrijft oud-VVD-leider Frits Bolkestein.

Een trein van Siemens, de Eurostar, tijdens een testrit op weg van Amsterdam naar Londen. Beeld EPA

Het dilemma is zo oud als de heuvels. Wat gaat voor: industriepolitiek of mededingingspolitiek? Wanneer leidt een overname tot een overheersende positie op een markt die innovatie belemmert en consumentenbelangen schaadt? De historische voorbeelden zijn duidelijk. De Amerikaanse president Teddy Roosevelt ontmantelde trusts aan het begin van de vorige eeuw. Vandaar dat er verschillen-de Amerikaanse oliemaatschappijen zijn met ‘standard’ in hun naam en dat Esso Exxon moest gaan heten.

Shell en Unilever zijn beide ontstaan door fusies. Bij Shell zorgde de Nederlandse tak voor de productie, de Engelsen voor vervoer en verkoop. Dat was een integratie van verschillende onderdelen. Bij Unilever even-zo: de Nederlandse tak produceerde margarine, de Engelse zeep. Bij de integratie van verschillende, bij elkaar passende onderdelen hoeft er geen vrees te bestaan voor overheersing van een markt en dus schade aan consumentenbelangen. Anders is het bij fusies van ondernemingen die werkzaam zijn op hetzelfde terrein.

Luiheid en wangedrag

Een voorbeeld van dit laatste is de zaak Siemens/Alstom. De eerste onderneming is Duits, de tweede Frans. Siemens wil Alstom overnemen. Beide ondernemingen werken op hetzelfde terrein, namelijk treinen.

De Europese Commissie heeft roet in het eten gegooid. Zij is van mening dat de overname zou resulteren in een onderneming met zeer hoge marktaandelen, zowel in de Europese economische ruimte als daarbuiten. Die onderneming ‘would have reduced competition significantly and harmed Europese customers’. Vandaar een verbod van de overname.

Siemens en Alstom zeggen dat hun gezamenlijke omvang nodig is om concurrentie van ’s werelds grootste treinfabrikant, de Chinese CRRC, te weerstaan. Het is een klassiek argument: ‘Samen staan wij sterk: geef ons daartoe de ruimte’. Maar alleen concurrentie houdt ondernemingen scherp. Omvang kan ook leiden tot luiheid, conservatisme en wangedrag. Kijk maar naar Facebook.

Steun de Commissie

Siemens en Alstom hebben belangrijke voorvechters: Merkel en Macron. Zij wensen een Europese kampioen die het kan opnemen tegen Chinese concurrenten die steunen op overheidshulp, agressieve industriepolitiek en een beschermde thuismarkt. Hun standpunt is begrijpelijk. Vergeet overigens niet dat de raden van bestuur van beide ondernemingen een persoonlijk voordeel bij een overname zouden verkrijgen.

Toch verdient de Commissie steun. En wat zeker niet mag gebeuren, is een Franse wens de Europese mededingingspolitiek op de schop te nemen, zodat lidstaten besluiten van de Commissie kunnen negeren. Nederland moet zich daar scherp tegen verzetten. Frankrijk is nooit vies geweest van overheidsbemoeienis ter wille van een nationaal economisch voordeel. Van Duitsland kan men nooit zeker zijn. Nederland was in staat een liberale economische politiek overeind te houden doordat het gesteund werd door het VK. Door Brexit is dat nu niet langer mogelijk.

Frits Bolkestein is oud-VVD-leider. Dezer dagen verschijnt zijn nieuwe boek Bij het scheiden van de markt.

Dit schreven we eerder over de Frans-Duitse megafusie:

De Europees commissaris Mededinging heeft ondanks de immense politieke druk de fusie tussen Alstom en Siemens verbodenDaarvoor heeft ze inhoudelijke redenen genoeg, schrijft EU-correspondent Marc Peeperkorn.

Om onze belangen te verdedigen, moet de Europese Commissie zich politiek en strategisch opstellen, betoogt Europarlementariër Esther de Lange (CDA) in dit opiniestuk.

EU-landen moeten bij sommige grote Europese fusiezaken het laatste woord krijgen en een onwelgevallig besluit van de Europese Commissie kunnen wegstemmen. Dat staat in het Frans-Duitse ‘Manifest voor een Europese Industriepolitiek’ dat de twee landen vorige maand presenteerden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.